Tarihi İpek Yolu güzergahında stratejik bir noktada olduğu için asırlarca güvenilir üs olarak tercih edilen Bayburt Kalesi'nde Kültür ve Turizm Bakanlığınca uygulanacak yeni projeyle tarihin gün yüzüne çıkarılması hedefleniyor.

Kültür Portalı'ndaki bilgilere göre Anadolu'nun kadim savunma yapılarından biri olan Bayburt Kalesi, inşa edildiği tam tarih ve ilk mimarları konusunda sırrını hala koruyor. Ancak arkeolojik buluntular ve tabletler, bölgenin MÖ 900-600 yılları arasında Urartular'ın hakimiyetinde kaldığını işaret ediyor.

Stratejik konumu nedeniyle yüzyıllar boyu pek çok medeniyetin gözbebeği olan kale; Haldiler, Hititler, Partlar, Sasaniler, Romalılar ve Bizanslılar gibi güçlerin idaresine girmiş.

Selçuklu hükümdarı II.Kılıçarslan'ın oğlu ve Erzurum Meliki olan Tuğrul Şah da müstahkem bir mevki olan bu kaleyi âdeta yeniden inşa ettirmiş.

Osmanlı döneminde ise Kanuni Sultan Süleyman devrinde kapsamlı bir restorasyon sürecinden geçerek savunma gücünü tazelemiş.

Kale Dede Korkut Hikâyeleri'nde de karşımıza çıkar. Bamsı Beyrek'in fethetmek için mücadele verdiği o meşhur kale, Bayburt Kalesi'nin ta kendisidir.

Kaleyi benzersiz kılan en önemli özelliklerinden biri, bir dönem dış cephesini süsleyen göz alıcı renkli çiniler. Bu estetik dokunuş nedeniyle Osmanlılar kaleyi "Çinimaçin" olarak adlandırmış.

Gelelim şimdi güncel gelişmelere. AA'nın haberine göre dış yüzeyinde kullanılan mor ve mavi çiniler dolayısıyla "Çinimaçin" kalesi olarak da anılan kalede, Kültür ve Turizm Bakanlığı himayesinde İstanbul Medeniyet Üniversitesince arkeolojik kazı başlatılacak.

TARİHİ 3 BİN YIL ÖNCESİNE DAYANIYOR

Bayburt Valisi Mustafa Eldivan, AA muhabirine, tarihi 3 bin yıl öncesine uzanan Bayburt Kalesi'nin birçok medeniyete ev sahipliği yaptığını söyledi. Selçuklu ve Osmanlı ile beraber Türk-İslam kültürünün izlerini barındıran kalenin, Anadolu'daki kaleler arasında yerleşim alanı bakımından en büyük üçüncü kale olduğunu belirten Eldivan, "Buranın, geçmişte yapılan arkeolojik kazılarda benzerlerinden farklı olarak sadece savunma amaçlı değil, aynı zamanda şehirle bütünleşik şehir-kale olarak kullanıldığı belirlenmiş." dedi.

Bayburt Kalesi, Dede Korkut hikayelerinden "Kam Büre Oğlu Bamsı Beyrek Boyunu Beyan Eder" adını taşıyan hikayede Beyrek (Bey Böyrek veya Bamsı Böyrek)'in fethedip ün kazanmak için yola çıktığı kaledir. (Bayburt Valiliği)

Kalenin kentin en önemli tarihi varlıklarından olduğunun altını çizen Eldivan, hem kültür turizme hem de kentin belleğine katkı sağlaması amacıyla girişimlerde bulunduklarını aktardı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı himayesinde İstanbul Medeniyet Üniversitesince kazılara başlanacağını vurgulayan Eldivan, şunları kaydetti:

"Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'a, Kültür ve Turizm Bakanımız Mehmet Nuri Ersoy'a çok teşekkür ediyorum. Çünkü Bayburt Kalesi geçmişte özellikle Selçuklu döneminde Çinimaçin Kalesi olarak bilinen çok özel bir kale.

ASKERİ VE SİVİL MİMARİNİN DEĞİŞİK ÖRNEKLERİ BULUNABİLİR

Burada yapılacak kazıyla beraber özellikle askeri ve sivil mimarinin çok değişik örneklerinin çıkacağına inanıyoruz. Geçmişte burada yapılan kazılarda hem cami hem de kilise olduğu, dolayısıyla ciddi bir yaşam olduğu tespit edilmiş. Burada daha önce yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkan buluntular da Erzurum Şehir Müzesi'nde depoda beklemekte."

Dede Korkut Şehir Müzesi'nin Kültür ve Turizm Bakanlığına devredildiğini dile getiren Eldivan, daha önceki kazılarda ortaya çıkarılan eserler ile yeni yapılacak çalışmalarda bulunacak eserlerin bu müzede sergilenmesi için girişimde bulunduklarını da belirtti.

Arkeolojik kazı sayesinde Bayburt Kalesi'nin turizm potansiyelinin artacağına dikkati çeken Eldivan, "Önümüzdeki ay kazı heyeti gelecek, muhtemelen haziranın ortalarında da burada kazı çalışmaları başlayacak." diye konuştu.

Bayburt Müze Müdürlüğü ekiplerince kalede 2017-2018 kazı sezonunda yapılan çalışmalar sırasında çeşitli eserlere ulaşılmıştı.

Kayaların üzerindeki kale: Binlerce yıldır ayakta

Türkiye'deki bu kale 3 bin yıllık: Geçen yıl 400 bin kişi ziyaret etti

Türkiye'de: Büyük İskender'in alamadığı 'kale' gibi kent

Türkiye'deki tarihi hazinelerden: İlklerin kalesi Karacahisar

Sarp kayalıklar üzerindeki bu kaleyi 2025'te 181 bin kişi gördü

Türkiye'nin tarihi kalelerinden: Havadan bakınca yoncayı andırıyor

Film karesi gibi görünen fotoğraf Türkiye'den

Türkiye'de az bilinen bu kale 1000 yıl önce yapılmış