*Güçlü bir tarım ülkesi olan Türkiye'de üretimden tedarik zincirine kadar çok daha verimli ve sürdürülebilir bir yapı kurmak adına kamu ve özel sektörün 2026 öncelikleri neler olmalı? Hangi vizyonla yol alınmalı?

Vizyon şu: Veriye dayalı, yapay zeka ile yönlendirilen, çevresel etkisi ölçülen ve dijital pazarlarla entegre bir tarım dünyası. Tarım ise daha az kaynakla daha çok üretim yapan, krizlere dayanıklı, gençler için yeniden cazip ve küresel pazarlara entegre bir sektöre dönüşecek. Öncelikler ise şöyle olacak:

*Dijitalleşme ve yeni teknolojiler,

*Üretimde verimlilik ve planlama,

*Kaynak verimliliği ve çevresel sürdürülebilirlik,

*Kamu-özel sektör iş birliği,

*Tedarik zinciri modernizasyonu,

*Gıda güvenliği ve dışa bağımlılığın azaltılması,

*İhracat odaklı tarım politikası.

YAPAY ZEKA, TARIMIN İŞ YAPMA BİÇİMİNİ KÖKTEN DEĞİŞTİRECEK

*Tarım sektöründe; yapay zeka, dijitalleşme ve teknoloji entegrasyonu açısından bizleri nasıl bir gelecek bekliyor?

Tarım sektöründe yapay zeka, dijitalleşme ve ileri teknoloji entegrasyonu, önümüzdeki 10 yılda sadece verim artışı değil, tarımın iş yapma biçimini kökten değiştiren bir dönüşüm yaratacak.

*Tarladan başlayan akıllı tarım çağı: "Gelecekte çiftçi, "Ne zaman sulayayım?", "Hangi gübreyi, ne kadar atayım?", "Hastalık ne zaman çıkacak?" gibi kararları sezgilerle değil, yapay zeka önerileriyle verecek.

*Dijitalleşme; "Veri yeni topraktır": Her tarla, bahçe ve hayvan sürüsü için dijital bir kopya, senaryo simülasyonları, "Bu ürünü eksem ne olur?" analizleri yaygınlaşacak. Çiftçinin kendisi hem üretici hem de veri yöneticisi olacak.

*Otonom ve yarı-otonom tarım makineleri: Otonom traktörler robot hasat makineleri, istenmeyen otları ayıklayan tarım robotları yaygınlaşacak.

*Tedarik zincirinde devrim-Şeffaf ve öngörülebilir tarım: Ürün tarladan sofraya izlenebilir olacak, gıda güvenliği ve kalite standardı artacak, aracı sayısı azalacak.

*Ortaya çıkacak yeni iş modelleri: Çiftçi artık teknoloji satın almayacak, hizmet olarak kullanacak, Yapay zeka tabanlı ürün danışmanlığı, drone ile ilaçlama, uydu verisiyle tarla analizi meslekleri ortaya çıkacak. Abonelik modeliyle çalışan tarım 'start-up'ları yaygınlaşacak. Dijital kooperatifler ve platform çiftçiliği bağlamında ise üretici platforma bağlanacak.

*Karbon ve sürdürülebilirlik ekonomisi: Karbon tutan tarım uygulamaları, rejeneratif tarım ve dijital olarak ölçülen çevresel etki yaygınlaşacak. Çiftçi sadece ürün değil, karbon kredisi ve sürdürülebilirlik değeri satacak.

TARIM ARTIK SADECE 'BEDEN GÜCÜ' DEĞIL

*Türkiye'de çiftçilik ile uğraşan orta yaş ve üstü kesimi gençleştirmek, teknolojik gelişmelere hakim yeni nesli tarıma özendirmek ve Türkiye ekonomisine değer katmak için nasıl bir stratejik yol haritasına yatırım yapılmalı?

Yeni mesleklerden örneklerle; tarım veri analisti, dijital tarım danışmanı, tarım odaklı drone pilotu ve yapay zeka tabanlı üretim planlamacısı... Tarım artık sadece 'beden gücü' değil, beyin gücü yoğunlaşan bir sektör olacak. Peki, ülkemiz özelinde bizi nasıl bir gelecek bekliyor: Genç nüfus, Avrupa'nın ikinci büyük tarım alanı, dört iklimi de yaşıyor olmamız, hızlı dijital adaptasyon... Kritik eşikler neler? Bunların başında iklim değişikliği geliyor. Ardından, kirletilmiş ekim alanları/hayvanlarımız, çiftçinin teknolojiye erişimi, eğitim ve dijital okuryazarlık, veri sahipliği ve güvenliği, kamu-özel ve start-up iş birlikleri... Sonuç olarak ülkemizde bitkisel ve hayvansal tarımda bedensel çalışanlarımızın yaşı 60'a yaklaşıyor. Birkaç yıl sonra ne yiyeceğiz? Ya çocuklarımız? Görünen tek çözüm, Tarım 4.0'dan, yani yukarıda çok özetlediğimiz, tarımın dijitalleşmesinden geçiyor görünüyor. Kararları yapay zekaya ve bedeni faaliyetleri makinelere devretme devri geldi bile. Aynı endüstriyel imalat ve hizmet sektörlerinde olduğu gibi. Peki gençlerimize, "Köyüne geri dön, eline çapayı al" mı diyeceğiz? Tabii ki hayır, zaten çoğu haklı olarak gelmez de. Ama "Her şeyi dijital dünyadan yöneteceksin" dersek, hangisi gelmez? Biz bu işi hallederiz. Her şeye sahibiz...