USD

-
-%

EUR

-
-%

GBP

-
-%

ALTIN ONS

-
-%

ALTIN GR

-
-%

Yayın Tarihi:

26 Haziran 2026 16:18

Güncelleme Tarihi:

26 Haziran 2026 16:18

Yayın Tarihi:

26 Haziran 2026 16:18

Bulduğu ürün önce mucize, sonra felaket ilan edildi

Thomas Midgley Jr., 20. yüzyılın başlarında kimya dünyasının parlayan yıldızı olarak kabul ediliyordu. Yaptığı buluşla o dönemin otomotiv endüstrisinin en büyük sorunu olan "motor vuruntusuna" "mucizevi" bir çözüm getirdi. Ancak o yıllarda övgüler yağdırılan bu icata bakış açısı yıllar içinde değişecekti ki icadı yasaklandı.

Bulduğu ürün önce mucize, sonra felaket ilan edildi

Midgley 1921 yılında benzine eklenen tetraetil kurşunun (TEL) motor vuruntusunu büyük ölçüde önlediğini keşfetti. Bu katkı maddesi, motorların daha yüksek sıkıştırma oranlarında daha verimli çalışmasını sağlıyor ve otomotiv endüstrisi için önemli bir teknik ilerleme olarak görülüyordu. Ticari açıdan büyük başarı yakalayan buluş sayesinde Midgley, Amerikan Kimya Derneği gibi saygın kuruluşlardan ödüller aldı ve dönemin endüstriyel ilerlemesinin simgelerinden biri haline geldi.

Ancak bu "mucizevi" çözümün ciddi bir bedeli vardı.

Aslında 1920'li yıllarda kurşunun zehirli olduğu konusunda bilim dünyasından uyarılar var.

1924 yılında New Jersey'deki bir üretim tesisinde beş işçi kurşun zehirlenmesi nedeniyle hayatını kaybetti, onlarca işçi ise halüsinasyonlar, titreme ve ağır nörolojik belirtiler yaşadı. Olay büyük yankı uyandırırken Midgley, kamuoyunu ikna etmek amacıyla ellerini tetraetil kurşuna batırıp buharını kısa süre soluyarak ürünün güvenli olduğunu göstermeye çalıştı.

İşçi ölümlerinin ardından ABD Halk Sağlığı Servisi konuyla ilgili soruşturma başlattı. Ancak kurşunlu benzinin kullanımı durdurulmadı ve onlarca yıl boyunca devam etti.

Daha sonra yapılan bilimsel çalışmalar, bu yaygın kurşun maruziyetinin milyonlarca çocukta IQ düşüşü, bilişsel gelişim bozuklukları ve davranış sorunlarıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu.

KURŞUNLU BENZİN YASAKLANIYOR

Kurşunlu benzin, ABD'de 1970'li yıllardan itibaren aşamalı olarak kullanım dışı bırakılmaya başlandı ve karayolu araçlarında tamamen yasaklanması 1996 yılında gerçekleşti. Avrupa Birliği ise kurşunlu benzini 2000 yılında tamamen yasakladı. Aynı dönemde Dünya Bankası da gelişmekte olan ülkelere kurşunlu benzinin aşamalı olarak kaldırılması çağrısında bulundu. Günümüzde ise kurşunlu benzin, dünyanın neredeyse tamamında kullanımdan kaldırılmış durumda.

Thomas Midgley Jr., 1944 yılında çocuk felcinin yol açtığı hareket kısıtlılığı nedeniyle yatağa bağımlı hale geldi. Günlük yaşamını kolaylaştırmak için tasarladığı makara ve ip düzeneğine dolanarak boğularak hayatını kaybetti.

EN ÇOK OKUNANLAR