Geleceğin meslekleri için asıl adres platformlar

Türkiye'de 2008'den sonra çalışmaya başlayanlar için emeklilik yaşı kademeli olarak 65'e çıkıyor. 22 yaşında işe giren biri için bu, en az 43 yıl demek. Emeklilikte de çalışmaya devam edenler için süre 50 yıla dayanabiliyor. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)-Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü, bugün 22 yaşında işe başlayan bir Danimarkalı için emeklilik yaşının 74'e çıkabileceğini hesaplıyor. Yani 52 yıl...

BÜYÜK KIRILMA İŞİN YAPILIŞ BİÇİMİNDE OLACAK

Bu yolculukta meslekler de değişecek. World Economic Forum (WEF)-Dünya Ekonomik Forumu, 2030'a kadar 92 milyon işin kaybolacağını, 170 milyon yeni işin doğacağını öngörüyor. Banka gişe memurluğu, veri girişi ve bordro memurluğu eriyor. Büyük veri, finansal teknoloji ve yapay zeka uzmanlığı büyüyor. Yeni işler, yeni meslekler doğuruyor. Kıtlık, bu mesleklerde derinleşen ve aynı anda geniş bakabilen, yani T'leşen insanda yaşanacak. Büyük kırılma işin yapılış biçiminde olacak. Tek işveren, sabit mesai ve aylık bordro üzerine kurulu model çözülüyor. Yerine platform ekonomisi geliyor. Platform, işi yaptıracak olanla işi yapacak olanı dijital ortamda buluşturan bir pazaryeri.

Upwork ve Fiverr'da yazılımcılar ve tasarımcılar, Armut'ta ustalar ve özel ders öğretmenleri iş buluyor.

Puan ve yorumlar herkesin önünde. Benim öngörüm şu: Danışmanlar, gig (gig work-parça başı iş) çalışanları ve bağımsız profesyoneller çoğaldıkça dünya bordrolardan faturalara geçecek.

Bordro, her ay aynı musluktan akan bir çeşmeydi. Yeni model, birçok dereden beslenen bir havzaya benzeyecek. Yağmur düzensiz yağar. Havza ne kadar çok dereyi toplarsa o kadar dolar. Bu pazarın gölgesi de var. International Labour Organization (ILO)-Uluslararası Çalışma Örgütü 2021 raporuna göre çevrim içi platform çalışanlarının yaklaşık yarısı saatte 2 doların altında kazanıyor, işi giderek algoritmalar dağıtıyor. O halde 'geleceğin meslekleri' sorusu daha büyük bir sorgulamayı doğuruyor: Mesleğimi nerede, nasıl yapacağım ve becerimi kime, nasıl satacağım?

CEVAP, ÜÇ ADIMDA GİZLİ

1- T-İnsan olmak: Bir alanda derin uzmanlık, yapay zekadan iletişime uzanan geniş okuryazarlık. Derinlik fiyatı belirler, genişlik yeni işlere geçişi kolaylaştırır.

2-Platform yerlisi olmak: Bugünden birkaç platformda profil açmak, ilk küçük işi almak, puan biriktirmek ve orada tercih edilen hizmet sunucusu olmayı öğrenmek. Bordrolu çalışan önce sözleşmesindeki ek iş maddesine bakmalı.

3-Çok kanallı profesyonel olmak: Birden çok müşteri, platform ve gelir kaynağıyla çalışmak. Tek işveren artık tek risk.

Üç adımın toplamı ise yeni bir kimlik doğuruyor: Kendi kendinin şirketi. Üniversiteler mesleği satmayı öğreten dersler de açmalı, şirketler bordrolu ve faturalı yetenekleri aynı ekipte yönetmeyi öğrenmeli. Yarım asırlık yolculukta tek bordroya güvenen, yolun yarısında kalır.