Ünlü olmak bu köyleri mutlu etmedi: Listeden çıkmak istiyorlar

Vlkolínec Köyü yaklaşık 4,9 hektarlık bir alanı kaplıyor. İlk yerleşimin kökeni 10. yüzyıla kadar uzansa da, yazılı kaynaklarda ilk kez 14. yüzyılın sonlarında anılır. Günümüze ulaşan yapıların çoğu 19. yüzyıldan kalma. Köyde geleneksel tekniklerle yapılmış 43 özgün ahşap kütük ev, ahırlar, samanlıklar, küçük ek binalar, 1770 tarihli ahşap çan kulesi de var. Yerleşimin düzeni ve mimarisi yüzyıllardır neredeyse değişmeden kalmış.

UNESCO, Vlkolínec'i iki nedenle Dünya Mirası ilan etmiş:

1- Dağlık bölgelerde görülen Orta Avrupa tipindeki ahşap kırsal yerleşimlerin en iyi korunmuş örneği olması. 2- Geleneksel tarım yaşamını ve eski yapı tekniklerini özgün biçimde yansıtması.

Köyün en dikkat çekici özelliği, modernleşmeye rağmen geleneksel görünümünü büyük ölçüde koruması. Ancak turizm baskısı, yazlık amaçlı mülk alımları ve kullanılmayan ek yapıların bakımsız kalması, yerleşimin geleceği açısından önemli tehditler arasında gösteriliyor.

BBC'ye göre, Vlkolínec sakinleri UNESCO statüsünün getirdiği aşırı turizm akınının köyün huzurunu bozduğunu, günlük yaşamı zorlaştırdığını ve bu statünün getirdiği sorunların sağladığı faydalardan çok daha ağır bastığını savunuyor. Listeden çıkmak isteyen bir diğer yer ise Tanzanya'daki yaban hayatı açısından zengin Ngorongoro Koruma Alanı.

Ngorongoro, yüksek yaylalar, savanlar ve ormanlarla çevrili, dünyanın en büyük kalderası olan "Ngorongoro Krateri"ni de içine alan devasa bir bölge. 1959 yılında "çoklu arazi kullanım alanı" olarak kurulan bu bölge, hem yaban hayatının korunması hem de geleneksel hayvancılık yapan yarı göçebe Maasai topluluklarının yaşam alanı olarak tanımlanmıştı. UNESCO burayı hem biyolojik çeşitliliği (nesli tehlike altındaki kara gergedanlar gibi) hem de 3,6 milyon yıl öncesine uzanan insan evrimine dair paha biçilemez fosil kanıtları nedeniyle "Dünya Mirası" ilan etti.

Buradaki yerel Maasai toplulukları ise bugün UNESCO'nun katı koruma politikalarının ve turizm odaklı yönetim anlayışının, kendilerini atalarından kalma otlaklardan uzaklaştırdığını ve belirterek statünün kaldırılmasını talep ediyor.

SOSYAL MEDYA İŞLERİ DEĞİŞTİRDİ

Peki, bu durumun nedeni ne? BBC'ye konuşan uzmanlara göre UNESCO statüsünün günümüzdeki etkileri, özellikle sosyal medyanın yükselişiyle birlikte tamamen değişti. Eskiden mirası korumak ve tanıtmaya odaklanan bu statü, artık nedeniyle bölgeleri "mutlaka görülmesi gereken" yerler haline getirerek, bir yandan bölgeyi korurken diğer yandan aşırı turizmle yerel toplulukların yaşamını dönüştüren bir araca dönüşebiliyor.