220 burç, 27 kilometre sur: Yüzyıllardır ayakta duran kale

Kars'ın zirvesinde yüzyıllardır yükselen Kars Kalesi, görkemli silueti ve köklü geçmişiyle kentin en önemli tarihi ve turistik simgeleri arasında yer alıyor. Şehre hâkim konumuyla dikkat çeken kale, taş duvarları ve burçlarıyla geçmişten günümüze Kars'ın tarihine tanıklık ediyor.

Kars'ın tarihi ve kültürel simgelerinin başında gelen Kars Kalesi, kentin yüksek kesimindeki görkemli görünümüyle ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor. Merkez Kale, İç Kale veya "stadel" olarak da anılan yapı, bulunduğu noktadan Kars'ın önemli bir bölümünü görme imkânı sunuyor.

Kars'ın kuzeyindeki yüksek bir tepe üzerinde konumlanan kale, yalnızca tarihi dokusuyla değil, şehre hâkim konumuyla da ilgi görüyor. Kaleyi ziyaret edenler buradan Kars'ın tarihi mahallelerini, Kars Çayı çevresini ve şehir merkezindeki yapıları panoramik olarak izleyebiliyor.

KARS KALESİ HAKKINDA

Kars Kalesi'nin geçmişi bazı kaynaklarda 10. yüzyıla kadar götürülüyor. Bununla birlikte, güney surlarında bulunan mermer kitabeye göre kale, 1152 yılında Saltuklu Sultanı Melik İzzeddin'in emriyle veziri Firuz Akay tarafından yaptırıldı.

1579 yılında kalede gerçekleştirilen onarım sırasında dört köşe mermer bir kitabe bulundu. Söz konusu kitabe, dış surların kapısına yerleştirildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarında da kale, tarih boyunca saldırılar ve savaşlar nedeniyle birçok kez tahrip edilen ve farklı dönemlerde onarımdan geçirilen önemli bir savunma yapısı olarak anlatılıyor.

Kale, kuruluşundan sonraki yüzyıllarda bölgedeki siyasi ve askeri gelişmelerden doğrudan etkilendi. 1386 yılında Timur tarafından yıkılan Kars Kalesi, 1579 yılında Osmanlı Padişahı III. Murat'ın emriyle Lala Mustafa Paşa tarafından yeniden yaptırıldı.

Osmanlı döneminde yeniden inşa edildi

Kars'ın Osmanlı hâkimiyetine geçmesinin ardından kentin stratejik önemini güçlendirmek amacıyla kapsamlı imar faaliyetleri gerçekleştirildi. 1579 yılında Lala Mustafa Paşa tarafından yeniden yaptırılan kale, bu dönemde şehrin savunma sisteminin merkezinde yer aldı.

Aynı dönemde Kars'ın şehir dokusunu oluşturan çok sayıda önemli yapı da inşa edildi. Böylece kent, Osmanlı'nın doğudaki önemli merkezlerinden biri haline gelirken Kars Kalesi de bu savunma ve şehirleşme sürecinin en önemli yapılarından biri oldu.

Ancak kalenin tarihi boyunca yaşadığı savaşlar ve saldırılar devam etti. 1606 yılında İran Şahı I. Abbas tarafından yeniden tahrip edilen kale, daha sonra 1616 ve 1636 yıllarında onarımdan geçirildi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında da zarar gören yapı, gerçekleştirilen onarımların ardından günümüze kadar ulaşmayı başardı.

27 kilometrelik surlar ve 220 burç

Kars Kalesi, yalnızca iç kale yapısından oluşan bir savunma merkezi değildi. Kaynaklara göre Merkez Kale'nin dışında uzanan dış surlar yaklaşık 27 bin metre uzunluğundaydı ve 220 burçtan meydana geliyordu.

Dış surlar üzerinde kentin savunması ve ulaşımı açısından önem taşıyan çeşitli kapılar bulunuyordu. Bunlar arasında batıda yer alan Sukapısı veya Çeribaşı Kapısı ile Kağızman Kapısı, diğer adıyla Ortakapı öne çıkıyordu.

Bu geniş savunma sistemi, Kars Kalesi'nin tarih boyunca kentin güvenliği açısından taşıdığı stratejik önemi de ortaya koyuyor.

Kars'ın zirvesinden şehre bakış

Kars Kalesi'ni ziyaret edenler yalnızca tarihi bir yapıyı görme fırsatı bulmuyor, aynı zamanda kalenin bulunduğu yüksek noktadan Kars'ı seyretme imkânı da yakalıyor. Kentin tarihi mahalleleri, Kars Çayı çevresi ve şehir merkezindeki yapılar kalenin yüksek kesimlerinden panoramik olarak izlenebiliyor.

Özellikle günün farklı saatlerinde kalenin taş duvarlarına yansıyan ışık, tarihi yapıya farklı bir görünüm kazandırıyor. Kars'ın yüksek kesimlerinden şehre bakan kale, tarihi dokusu ve manzarasıyla kenti ziyaret edenlerin uğrak noktaları arasında bulunuyor.

Kars'a Gümüşhane'den geldiğini ifade eden İbrahim Yıl, "Kars'ı gezmek için geldik, gece burada konakladık. Şimdi de Kars'ı geziyoruz. Buradan da Ani'ye geçmeyi düşünüyoruz. Şöyle belki de Türkiye'nin en iyi korunmuş kalelerinden birisi, daha önce gittiğimiz yerler bu kadar güzel muhafaza edilmemiş. Burası gayet güzel, tarihin izlerini yaşatan bir yer, şehrin dokusu güzel, güzel bir yer, ilk defa geldim beğendim" dedi.

İstanbul'dan Kars'a gelen ve ilk uğradığı yerin kale olduğunu belirten Musa Mertel ise "Kale çok güzel, tam bir dağın tepesinde, dik bir yamacın ortasında. Buraya çıktığımızda şehrin bütün manzarasını görebiliyoruz. İstanbul'dan sırf kale için geldim diyebiliriz. Kalede Selçuklunun, Osmanlının ve nice medeniyetlerin izlerini görmek mümkün. Anlatılamayacak güzellikleri bulunuyor Kars'ın. Kalenin tarihi dokusu halen eskisi gibi korunuyor. İç manzarası, dış güzellikleri asırlardır sağlam bir şekilde duruyor" diye konuştu.

Bu makalenin ardından Türkiye'nin Kaleleri sayfamız da ilginizi çekebilir.

Türkiye'deki en büyük kalelerden: Mamure Kalesi

Sosyal medyada paylaşıldıkça ziyaretçisi artıyor: Şeytan Kalesi

Görkemli kalesi, az bilinen hazineleriyle binlerce yıllık Anadolu kenti

Türkiye'deki tarihi hazinelerden: İlklerin kalesi Karacahisar

Kalesi, efsanelere konu olan adasıyla yeşil ve mavinin buluştuğu kent