Tohumdan sofraya tam bağımsızlık hedefi

Türkiye Yüzyılı' vizyonu doğrultusunda tarım sektörü, teknoloji, sürdürülebilirlik ve planlı üretimle yeniden şekilleniyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2024-2028 stratejik planı kapsamında belirlenen hedefler, gıda arz güvenliğini bir 'milli güvenlik' meselesi olarak konumlanıyor. Geçen yıl Türkiye'nin tarımı, zirai don ile büyük yara almıştı. 65 ilde yaşanan don olayı, 16 üründe ciddi hasar oluşturdu. Bu yıl aynı felaketin yaşanmaması için tedbirler alan Bakanlık, zirai don riskine karşı üreticileri uyarırken ziraatçılar ve ziraat mühendisleri de kayıpların en aza indirilmesi için girişimlerde bulundu. Tarımda atılan dijitalleşme adımlarıyla 'nerede, ne ekileceği' Bakanlık tarafından su kısıtı ve toprak analizlerine göre planlanıyor. Bu sayede arz fazlası veya eksikliğinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Yapay zeka destekli toprak haritaları ve 'Bitki Reçete Sistemi' ile kimyasal kullanımı azaltılarak, AB Yeşil Mutabakatı'na uyumlu çevreci bir model tesis ediliyor. Yeni yatırımlara da hız veren Bakanlık, hibe desteğiyle yeni tarım alanlarını hayata geçiriyor. Son olarak 4 milyar lira yatırımla Samsun'un Bafra ilçesinde hayata geçirilen Sera Organize Tarım Bölgesi, büyük ölçekli yatırımı ve yenilikçi üretim modeliyle bölge tarımında dönüşümün öncüsü oluyor. Projenin yıllık 1.5 milyar lira ekonomik katkı sağlaması bekleniyor.

TARIMDA GELECEĞİN ROTASI

Rejeneratif tarım uygulamaları: Geleneksel tarımın toprak üzerindeki tahribatını tersine çevirmeyi hedefleyen bu modelde toprağın organik maddesini, su tutma kapasitesini ve biyolojik canlılığını artıran üretim öne çıkıyor Toprağı sürmeden ekim yapmak ve biyolojik çeşitliliği artırmak, karbon ayak izini düşürürken verimliliği uzun vadede stabilize ediyor.

Yapay zeka ile verimlilik: Yapay zekanın devreye girmesiyle sadece ihtiyacı olan noktaya su, gübre ve ilaç verilmesi dönemi başladı. McKinsey & Company'nin From Bytes to Bushels: How GenAI Can Shape the Future of Agriculture 2024 raporuna göre, yapay zeka destekli üretim yapan çiftliklerde verimlilik ortalama yüzde 30 artarken, gübre ve pestisit maliyetlerinde yüzde 20'ye yakın tasarruf sağlanabiliyor.

Dikey tarım: Lojistik maliyetlerini ve su tüketimini minimize eden dikey tarım, özellikle kentsel tarım alanlarında öne çıkıyor. Bu modelle topraksız veya havada asılı sistemlerle, geleneksel tarıma göre yüzde 90 daha az su kullanılarak yıl boyu kesintisiz üretim yapılabiliyor.

Agrivoltaik: Güneş panellerinin tarım arazilerinin üzerine kurulmasıyla hem enerji hem de mahsul üretimi aynı anda yapılıyor. Paneller bitkileri aşırı sıcaklıktan korurken, panel altındaki gölge su buharlaşmasını yüzde 20-30 oranında azaltıyor.

Hücresel tarım: Hayvancılığın çevresel yükünü hafifletmek adına bitki bazlı ve laboratuvar ortamında üretilen proteinler, küresel yatırım fonlarının en çok ilgi gösterdiği alanlardan biri olarak öne çıkıyor. Sadece et değil, süt ve yumurta ikameleri de tarımsal hammadde talebinin şeklini değiştiriyor.

Biyoteknoloji: Küresel ısınmanın yarattığı kuraklık ve tuzlanma riskine karşı, genetik düzenleme (CRISPR gibi) teknolojileriyle geliştirilen tohumlar tarımın geleceği için öne çıkıyor. Bu tohumlar, ekstrem hava koşullarında bile minimum kayıpla hasat imkanı tanıyarak gıda arz güvenliğini de koruyor.

Otonom ve robotik tarım: Otonom traktörler, robotik hasat makineleri ve yapay zeka ile yönlendirilen çapalama sistemleri, hem iş gücü krizine çözüm sunuyor hem de gece-gündüz kesintisiz üretim sağlıyor. Springer'ın Robotics in Smart Agriculture analizine göre, otonom sistemler insan gücüne göre yüzde 20 daha hızlı ve yüzde 25 daha düşük enerji tüketimiyle çalışabiliyor.