Dünya Ekonomik Forumu'nun 2025 yılında yayınladığı geleceğin işleri raporu teknolojik gelişmeler, yeşil dönüşüm, ekonomik ve demografik değişimlerin etkisiyle küresel işgücü piyasasının yeniden şekilleneceğini söylüyordu. Bu rapor için dünyanın en büyük 1.000'den fazla işverenini kapsayan bir anket gerçekleştirildi.

Anket çalışması teknolojik atılımlar, yeşil dönüşüm, ekonomik dalgalanmalar ve demografik değişimlerin iş dünyasını kökten değiştirdiğini net bir biçimde ortaya koyuyor. Geleceğin Meslekleri Raporu, gelecekteki işlerin teknoloji, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik ekseninde şekilleneceğini belirtiyor.

Yapay zeka (AI) ve makine öğrenimi gibi alanlar yüzdesel olarak en hızlı büyüyen rollerin başında geliyor. Büyük veri uzmanları ve fintech mühendisleri bu dijital dalganın öncüleri. Ancak mutlak rakamlara bakıldığında, listenin zirvesinde dikkat çeken bir sektör var: Tarım.

Yeşil dönüşüm, karbon emisyonlarını azaltma ve iklim krizine uyum çabaları, 2030'a kadar tarım sektöründe 34 milyon ek iş oluşturacak. Bugün 200 milyon olan tarım çalışanı sayısının, dijital erişimin artması ve yaşam maliyetindeki değişimlerle daha da büyümesi bekleniyor. Bu büyüme beklentisinin arkasında sadece nüfus artışı değil, aynı zamanda "Yeşil Dönüşüm" (iklim değişikliğine uyum) ve gıda güvenliği endişeleri yatıyor.

Dünya Ekonomik Forumu'na Göre 2030 Yılına Kadar En Çok Büyüyecek 15 Meslek Grubu

Tarım İşçileri ve Çiftçiler: Modern tarım tekniklerine hakim, üretim odaklı roller.

Hafif Ticari Araç ve Teslimat Sürücüleri: E-ticaret lojistiğinin bel kemiği olan kurye ve şoförler.

Yazılım ve Uygulama Geliştiricileri: Kodlama, mobil uygulama ve sistem mimarları.

İnşaat Ustaları ve Teknik Uygulama Uzmanları: Kaba ve ince inşaat işlerinde uzmanlaşmış zanaatkarlar.

Mağaza Satış Temsilcileri: Doğrudan tüketiciyle temas kuran perakende çalışanları.

Gıda İşleme ve Gıda Teknolojisi Uzmanları: Gıda üretimi ve sanayi tipi gıda işleme rolleri.

Araç ve Motosiklet Sürücüleri: Şehir içi ulaşım ve bireysel taşımacılık hizmetleri.

Hemşirelik ve Sağlık Profesyonelleri: Yaşlanan nüfusla birlikte değeri artan sağlık personeli.

Gıda ve İçecek Servis Elemanları: Gastronomi ve hizmet sektörü çalışanları

Genel ve Operasyon Müdürleri: Şirketlerin işleyişini ve verimliliğini yöneten liderler.

Sosyal Hizmet ve Danışmanlık Uzmanları: Psikologlar, rehberler ve sosyal destek personeli.

Proje Yöneticileri: Karmaşık süreçleri planlayan ve ekipleri koordine eden uzmanlar.

Akademisyenler ve Yükseköğretim Eğitimcileri: Üniversite düzeyindeki eğitim ve araştırma kadrosu.

Lise ve Ortaöğretim Öğretmenleri: Genç nesilleri geleceğe hazırlayan eğitimciler.

Kişisel Bakım ve Destek Personeli: Yaşlı ve hasta bakımı gibi birebir hizmet sunan yardımcılar.

NASIL BİR TARIM, NEDEN TARIM?

Bir araştırmaya göre küresel tarım-gıda sistemi kritik bir dönüm noktasında. Çünkü İklim şokları, artan girdi maliyetleri, kırılgan tedarik zincirleri gibi faktörler gıda üretimi ve dağıtımına baskı uyguluyor. Dünyanın gıdasının üçte birini üreten küçük ölçekli üreticiler (KÖÜ) özellikle savunmasız durumda. Dünya Bankası'nın bir çalışmasına göre yapay zeka ve teknoloji tarımsal dönüşümü daha verimli, sürdürülebilir ve kapsayıcı yollarla yeniden tasarlayabilir.

Araştırmalara göre dünya genelinde tarım, sadece bir "üretim alanı" olmaktan çıkıp teknoloji ve stratejinin kesiştiği en kritik sektörlerden biri haline geliyor.

Uzmanlara göre dijitalleşme ve yapay zeka geliştikçe, fiziksel dünyanın kısıtlı kaynakları (su, gıda, temiz hava) her zamankinden daha değerli hale geliyor. İşte bu yüzden uzmanlara göre tarım bir anlamda teknolojiyle buluşan bir disiplin haline gelecek.

AVRUPA BİRLİĞİ'NDE TARIM HEDEFİ

Avrupa Birliği de tarımı stratejik hedefler arasına koymuş durumda. AB, bu amaçla 2040 yılına kadar genç ve yeni çiftçilerin payını ikiye katlamayı ve tarımın yenilikçi, rekabetçi ve dirençli kalmasını sağlamayı hedefliyor. AB'nin bir raporunda "AB tarımı gelecek nesiller için uygulanabilir ve cazip bir meslek haline getirmek için çalışacaktır. Tarım, düşük karbonlu bir ekonomiye geçişte kilit bir rol oynayacak. AB, emisyonları azaltan, doğal kaynakları koruyan ve toprak sağlığını iyileştiren sürdürülebilir tarım uygulamalarını teşvik edecek" notları var.

AB 'tarımda nesil yenilenmesi' raporuna şu notu da eklemiş: "Genç çiftçiler olmadan Avrupa, yalnızca beceri ve yeniliklerini değil, aynı zamanda istikrarlı bir gıda tedarikini sağlama ve kırsal toplulukların gelişmesini sürdürme yeteneğini de kaybetme riskiyle karşı karşıyadır"

PARADİGMA DEĞİŞİMİ YAŞANIYOR

AA'nın Tarımda Dijital Çağ dosyasına göre de tarımda önemli bir parametre değişimi yaşanıyor. Çünkü tarım sektörü, iklim değişikliği ve su kısıtı nedeniyle kritik eşiklerden geçiyor. Teknoloji ise yalnızca verim artışı sağlayan bir araç değil üretimi daha akıllı, daha sürdürülebilir ve daha dirençli hale getiren stratejik bir dönüşüm alanı olarak öne çıkıyor. Sensörlerden otonom traktörlere, veri analitiğinden yapay zeka destekli karar sistemlerine uzanan bu yeni dönem, tarımda köklü bir paradigma değişimine işaret ediyor.

Grafik: Anadolu Ajansı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ahmet Çolak, 11 Mart'ta AA'ya verdiği röportajda tarımın geleceğine ilişkin öngörülerini paylaştı.

TARIMDA VERİ MÜHENDİSLİĞİ VE BULUT BİLİŞİM SİSTEMLERİ

Çolak, iklim değişikliğinin neden olduğu sel, su baskını ve aşırı yağışların tarımda iklim temelli kararların alınmasını zorunlu kıldığını belirterek, bu nedenle tarım 5.0'a doğru ilerlerken iklim temelli akıllı hassas tarım sürecinin geliştiğini, kararların artık çiftçiler yerine veri mühendisliği ve bulut bilişim sistemleriyle desteklenen tarımsal teknolojilerle verildiğini ifade etti.

KOMŞU KADAR GÜBRE ATMA DÖNEMİ BİTİYOR

Makinelerin akıllı sistemlere dönüştürülerek iklime rağmen çalışabilmesinin mümkün olabildiğine dikkati çeken Çolak, "İklim değişikliği tarım teknolojilerinin yönünü belirlemeye başladı. Sensör teknolojisi burada devreye giriyor. Çevre denetimi burada öne çıkıyor. Çevresel denetimin yapılabilmesi için havanın nem oranı, paritesi, güneş ışığının şiddeti, sıcaklık, yağış miktarları, bitkinin ve tarlanın su isteği, besin istekleri ve zamanı, bitkilerin ışık yansımalarından elde edilen veriler, hasada yönelik veriler bütün bunların veri olarak kaydedilmesi lazım." değerlendirmesinde bulundu.

Çolak, teknoloji ve dijitalleşmenin hassas tarım döneminde uygulamaya girdiğini belirterek, şöyle devam etti: Hassas tarımın en önemli göstergesi, değişken oranlı girdi kullanımı. Yani arazinin bir bölümüne ihtiyacı kadar, diğer bölümüne de oranın ihtiyacı kadar gübre ve ilaç atıyorsunuz, sulama yapıyorsunuz. Gerek uydu aracılığıyla gerekse yer sensörleriyle bunlar tespit ediliyor. Arazinin bir yıl önceki verim haritalarına bakılarak haritalama yapılıyor."

TARIMDA ROBOT FİLOLARI KURULACAK

Yakın gelecekte tarımda her aşamada veri analitiğinden ve teknolojiden çok daha fazla faydalanılacağına işaret eden Çolak, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Otonom robotlar olacak. Bunlar tarlada 2050 yılına kadar mutlaka olacaklar. Hatta sadece tek bir robot olarak da değil, filolar halinde olacaklar. Tıpkı işçilerin imece şeklinde işe koyuldukları gibi koyulacaklar. Bu kaçınılmaz. Tabii bunların gerçek zamanlı çalışabilmesi için nesnelerin interneti kullanılacak yani bunlar birbiriyle haberleşecekler. Birbirlerinden haberleri olacak, ne kadar topladıklarından haberleri olacak. Bir dron havadan uçarak o bölgedeki verimin ne olduğunu tahminleyecek ve bir başka robot bunun geçerlemesini yapacak. Yani dolayısıyla tarımda ileri seviyede çok büyük gelişmeler bizleri bekliyor. Otonom sistemler mutlaka hakim olacak."

Bu makalenin ardından Akıllı tarım ile dijital çağda gıda yeniden tanımlanıyor başlıklı yazımız da ilginizi çekebilir

Türkiye'deki tesis bu alanda Avrupa'nın en büyüklerinden: Peki, neler yapıyorlar?