2014 yılında Facebook'un Oculus VR'ı bünyesine katmasıyla sanal gerçeklik (VR) kavramı bir anda küresel bir vizyona dönüşmüştü. 2016'da Pokemon GO ile artırılmış gerçekliğin (AR) sokaklara inmesi, kitlelerin bu teknolojiyle ilk gerçek temasını kurmasını sağladı. 2021 yılında ise zirve noktasına ulaşıldı: Facebook, geleceğini bu sanal ekosisteme bağlayarak ismini Meta olarak değiştirdi; Microsoft ise Mesh gibi platformlarla iş dünyasını bu evrene taşımaya odaklandı.

Pandemi etkisi metaverse kavramını adeta zirveye taşıdı. Öyle ki bazı şirketler bir anda toplantılarını metaverse ortamına taşımıştı.

Metaverse, Antik Yunanca'da "öte" anlamına gelen 'meta' kelimesi ile ile İngilizce "evren" anlamına gelen universe kelimelerinin birleşiminden türedi. Metaverse terimi ilk kez Neal Stephenson'ın "Snow Crash" (Parazit) adlı bilimkurgu romanında kullanıldı.

AA'nın derlemesine göre sanal dünyada şube açan ABD'li yatırım bankası JPMorgan'ın metaverse'nin yıllık 1 trilyon dolarlık bir fırsat sunacağını açıklaması sonrası sanal evrende arsa satışları ve şube açılışlarında da patlama yaşandı. The Sandbox'la işbirliğine giderek "Snoopverse" adında interaktif bir evrene imza atan ABD'li rapçi Snoop Dogg'a komşu olmak isteyen bir kişi söz konusu sanal evrenden 450 bin dolara (16 milyon TL) bir arsa aldı. Bu alandaki bir diğer platform olan Decentraland'da ise bir sanal arsa, 2,4 milyon dolara satıldı.

Ancak aradan geçen sürede hem metaverse kavramına hem metaverse arsalarına olan ilgi büyük oranda azaldı. Meta, 2021'den bu yana Metaverse projeleri için 70 milyar dolardan fazla zarar etti

Peki, geleceğin teknolojisi denilen metaverse ne oldu?

Live Science'da yer alan bir makale de bu sorunun peşine düşmüş.

Uzmanlara göre insanlara "Neden telefon yerine bunu kullanmalıyım?" sorusuna yanıt verecek, oyun dışı vazgeçilmez bir kullanım alanı sunulamadı. Sanal ofisler, Zoom veya Slack'in hantal birer versiyonu olmaktan öteye gidemedi. VR başlıklarının ağır, pahalı ve kurulumunun zor olması büyük bir engeldi. İnsanlar zaten dijital hayatın yoğunluğundan yorulmuşken, yüzlerine bir cihaz takıp tamamen izole olmayı reddetti. Bunun gibi pek çok faktör var.

Peki, bu metavers'ün tamamen yok olduğu anlamına geliyor mu?

Bazı uzmanlara göre aslında hayır. Ortak görüş, Metaverse'ün tamamen ölmediği, ancak kabuk değiştirdiği yönünde. Örneğin ilk baştaki "çizgi film karakterleriyle sanal dünyada yaşama" vizyonu terk ediliyor. Bunun yerine endüstriyel simülasyonlar, sanal iş birliği araçları ve oyun dünyasındaki gelişim devam ediyor. Eskiden Metaverse'ün en büyük rakibi olarak görülen yapay zeka, aslında onun kurtarıcısı olabilir. AI; içerik üretimini, 3D dünyaların inşasını ve akıllı karakterlerin yaratılmasını kolaylaştırarak süreci hızlandırıyor.

Analiz, Metaverse'ün şu an teknolojilerin gelişim sürecindeki meşhur "hayal kırıklığı çukurunda" olduğunu savunuyor. Yani görkemli vaatler bitti, şimdi gerçek mühendislik ve tasarım çalışmalarıyla daha yavaş ama ayakları yere basan bir ilerleme dönemi başlıyor.