AA, Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde bulunan, Osmanlı döneminin önemli eserleri arasında yer alan İshak Paşa Sarayı'nın kış fotoğraflarını paylaştı. Görüntüler oldukça etkileyici. Peki, İshak Paşa Sarayı hakkında neler biliniyor? İshak Paşa Sarayı'nın fotoğraflarına, tarihi bilgiler ve uzman görüşleri eşliğinde bakalım.

İSHAK PAŞA SARAYI HAKKINDA

Tarihi yapı, 2020 yılından bu yana UNESCO'nun Dünya Miras Geçici Listesi'nde. Yılın hemen her mevsimi ziyaretçilerine ev sahipliği yapıyor. Osmanlı'nın Lale Devri'nde inşa edilen tarihi mekanın yerleşkesinde ise cami, odalar, surlar, türbe, iç ve dış avlular, divan ile harem salonları yer alıyor.

Muze.gov.tr'ye göre İshak Paşa Sarayı aslında saraydan öte bir külliye. İstanbul'da bulunan Topkapı Sarayı'nda sonra son devirde yapılmış sarayların en ünlüsü; Lale Devri'ndeki son büyük anıt yapısı.

Peki, hayli etkileyici görünen yapı ne zaman inşa edilmiş?

Kültür Portalı'nda yer alan bilgilere göre İshak Paşa Sarayı'nın yapımına 1685 yılında Çıldır Atabeklerinden Çolak Abdi Paşa tarafından başlanmış. Tarihi mekan aynı soydan gelen Küçük İshak Paşa zamanında, 1784'te tamamlanmış. Saray yaklaşık olarak 115x50 metre ölçülerinde tesviye edilmiş bir alan üzerinde, doğu-batı yönünde konumlandırılmış.

Sarayın külliyesi teras, iki avlu ve bu avluları çevreleyen çeşitli yapı topluluklarından meydana gelmektedir.

İSHAK PAŞA SARAYININ ÖZELLİĞİ NE

Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şehnaz Eraslan Alıcıgüzel, Ekim 2025'te Anadolu Ajansı'nda İshak Paşa Sarayı ile ilgili bilgiler vermişti. Sarayın, UNESCO Dünya Miras Listesi'ne girmeyi hak eden bir kültürel miras alanı olduğunu belirten Alıcıgül, "Osmanlı ve Selçuklu'nun mimari ile teknik özelliklerini bir arada gösteren bir saray. Aynı zamanda bezeme kompozisyonlarında barok rokoko etkileri var. İran sanatının özellikleri var. Dolayısıyla eklektik (farklı ögeleri bir araya getirerek derleme) bir saray, eklektik bir mimari yapı özelliği gösteriyor" demişti.

İshak Paşa Sarayı'nın sanat tarihi açısından önemi büyük. Bu konuda UNESCO'nun sitesinde şu yorum yapılıyor:

İshak Paşa Sarayı, İran sınırına yakın İpek Yolu güzergâhı üzerinde, stratejik açıdan büyük önem taşıyan, 7.600 metrekarelik geniş ve yüksek bir platform üzerine inşa edilmiştir. Saray, klasik Osmanlı mimari geleneğinden belirgin biçimde ayrılır; bunun yerine Anadolu, İran ve Kuzey Mezopotamya mimari anlayışlarının harmanlandığı özgün bir yapı karakteri sergiler. İshak Paşa Sarayı'nın tasarımında, Bursa, Edirne ve İstanbul gibi başkentlerdeki saraylarda uygulanan geleneksel kraliyet sarayı planı örnek alınmıştır. Ayrıca, Osmanlı mimarisinin klasik sonrası döneminde görülen Batı etkileri de İshak Paşa Sarayı'nda açıkça izlenebilmektedir.

'KALORİFER SİSTEMİ'

Yapımı birçok efsane ve hikâyeye konu olan İshak Paşa Sarayı'nın ısıtma yöntemi de uzmanların bir hayli dikkatini çekiyor?

Peki, neden?

Çünkü sarayda, ocaklarda ısıtılan su, toprak künklerden geçirilen bir hat aracılığıyla yapının farklı bölümlerine dağıtılarak iç mekânların ısınması sağlanmış. Bu düzenek, günümüz kalorifer sistemlerinin erken bir örneği sayılabilir. Bölgenin sert iklim şartları düşünüldüğünde, dönemi için son derece gelişmiş olan bu ısıtma yöntemi, aradan geçen zamana rağmen bugün bile hayranlık uyandıran bir mühendislik anlayışını yansıtıyor.

Sarp kayalıklar üzerindeki bu kaleyi 2025'te 181 bin kişi gördü

Türkiye'nin en büyük 3. kalesi havadan böyle görünüyor

Türkiye'de az bilinen bu kale 1000 yıl önce yapılmış