10 ve 20 yıl sonra da 'hayatta kalma' rehberi: Hangi beceriler, meslekler geçerli olacak?

Teknolojik devrim, iş dünyasının geleneksel kodlarını yeniden yazarken; "Hangi meslekler ayakta kalacak?" sorusu artık bir meraktan öte, stratejik bir zorunluluk haline geldi. McKinsey'den BCG'ye kadar küresel analiz devlerinin raporları, geleceğin sadece kodlardan ve algoritmalardan ibaret olmadığını; aksine işin 'yeniden insanileştiği' bir döneme girdiğimizi kanıtlıyor. MY Executive Kurucu Ortağı Müge Yalçın ve Odgers Türkiye Kurucu Ortağı Ayşe Öztuna Bozoklar, platinonline.com için geleceğin iş dünyasında fark yaratacak yetkinlikleri ve teknoloji insan uyumunu değerlendirdi.

"MESLEKLERE DEĞİL YETKİNLİKLERE ODAKLANMAK ÖNEMLİ"

İş dünyası, üretken yapay zeka ve otomasyonun şekillendirdiği köklü bir dönüşümden geçtiğini, bu hızlı dönüşümün geleceğin öngörülebilirliğini zorlaştırsa da 10, 20 ve hatta 30 yıl sonra dahi geçerliliğini koruyacak mesleklerin ve yeteneklerin neler olacağı sorusunun iş dünyasının önemli gündem konuları arasında yerini aldığını belirten MY Executive Kurucu Ortağı Müge Yalçın, şunları ifade ediyor: "Yapılan araştırmalar, hazırlanan raporlar, bize bu yolda rehberlik edecek değerli ipuçları sunuyor. Bu raporlar, belirli meslek unvanlarından ziyade, teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin önemini kaybetmeyecek temel yetkinlik setlerine odaklanmamız gerektiğini gösteriyor.

McKinsey & Company'nin analizleri, teknoloji rutin ve öngörülebilir görevleri devraldıkça, talebin insana özgü becerilere doğru kaydığını net bir şekilde ortaya koyuyor. Önümüzdeki on yılda, yaratıcılık, eleştirel düşünme, kompleks problem çözme gibi üst düzey bilişsel yeteneklerle birlikte; empati, iletişim ve iş birliği gibi sosyal ve duygusal becerilere olan ihtiyacın önemli ölçüde artacağı öngörülüyor. Raporlarda bu görüş, otomasyonun işi 'yeniden insanileştirdiği' tespitiyle destekleniyor. Makinelerin yapamadığına, yani insanlar arası etkileşime, yaratıcı çözümlere ve stratejik vizyon geliştirmeye odaklanan roller, geleceğin en değerli pozisyonları arasında yer alacağı öngörüsü öne çıkıyor."

Boston Consulting Group'un (BCG) raporlarına da değinen Yalçın, "Bu raporlara baktığımızda geleceğin en parlak kariyerlerinin, insan ve makine iş birliğinin merkezinde yer alacağı görülüyor. Yapay zeka sistemlerini geliştiren, yöneten, onlara etik sınırlar çizen ve elde edilen veriyi stratejik kararlara dönüştüren profesyonellerin kritik roller üstleneceğinin altı çiziliyor. Bu çerçevede veri yönetimi, yapay zeka ve makine öğrenmesi uzmanlığı, robotik mühendisliği gibi alanların, teknik bilgiyi stratejik bakış açısı ve problem çözme yeteneğiyle birleştirenler için kalıcı fırsatlar sunacağı anlaşılıyor."

"Bu genel tablo, yıllardır altını çizdiğim 'yaşam boyu öğren' anlayışının gelecek on yıllarda daha da önem kazanacağını ortaya koyuyor" diyen Yalçın, şunları kaydediyor: "PwC tarafından hazırlanan raporlar, çalışanların da artık en çok yetenek gelişimi fırsatlarına değer verdiğini gösteriyor. Her fırsatta gençlere verdiğim bir tavsiyeyi burada yinelemek istiyorum. Bu sürekli öğrenme yolculuğunu keyifli kılan en önemli yakıt, severek yapılan bir iştir. Severek yapılan iş, o alandaki yenilikleri ve değişimi kucaklamayı doğal bir motivasyon haline getiriyor.

Sonuç olarak, geleceğin meslekleri bugünkünden farklı isimlere sahip olabilir. Değişmeyecek gerçeğin ve bu mesleklerin de üzerinde yükseleceği temellerin, insani ve uyumlanabilir beceriler olacağını unutmamak gerekiyor. Yaratıcılığın, eleştirel düşüncenin ve empatinin teknolojik yeteneklerle harmanlandığı, sürekli öğrenme arzusunun ise bu harmanı canlı tuttuğu bir kariyer anlayışının, on yıllar boyunca geçerliliğini koruyacağına inanıyorum."

BAŞARIYI BELİRLEYECEK ASIL UNSURLAR NELER OLACAK?

Bugünün iş dünyasında 'Gelecekte hangi meslekler var olacak?" sorusunun tek başına yeterli olmadığına dikkat çeken Odgers Türkiye Kurucu Ortağı Ayşe Öztuna Bozoklar, "Asıl kritik soru, hangi becerilerin ve nasıl bir zihniyetin zamanın ötesinde değer yaratmaya devam edeceğidir. Teknolojik dönüşümün baş döndürücü bir hızla ilerlediği, iş yapış biçimlerinin sürekli yeniden tanımlandığı bu yeni düzende; kalıcılığı olan mesleklerden ziyade, kalıcılığı olan yetkinliklerden söz etmek yetenekler için çok daha hayati hale gelmektedir. Bu nedenle önümüzdeki 10, 20 ve 30 yıllık perspektifte sürdürülebilir başarıyı belirleyecek asıl unsur; belirli bir alandaki statik uzmanlıklardan ziyade, değişime nasıl yanıt verdiğimiz, belirsizlikle nasıl başa çıktığımız ve kendimizi ne ölçüde sürekli yeniden inşa edebildiğimiz olacaktır" diyor ve şunları ekliyor:

"Asıl meselenin belirli mesleklerin fiziksel varlığını sürdürüp sürdürmeyeceğinden çok, bireyin değişen koşullar altında değer üretmesini sağlayacak kritik yetkinlikleri anlamaktan geçtiğini belirten Bozoklar, şöyle devam ediyor: "Teknik bilgilerin hızla eskidiği bir dünyada, dönüşümün merkezinde "gelişim zihniyeti" yer alır. Ancak bu zihniyet yalnızca yeni şeyler öğrenmekle sınırlı değildir; aynı zamanda hangi alışkanlıkların artık değer üretmediğini fark edebilmek ve bunları bilinçli bir şekilde bırakabilmekle de ilgilidir. Bu noktada bireyin kendinin farkında olması, kendi katkısını ve eksiklerini nesnel biçimde değerlendirebilmesi ve çözümün aktif bir parçası olmayı bilinçli olarak seçmesi kritik hale gelir."

Gelişim zihniyetine sahip bir yeteneğin zorlukları engel olarak değil, bir ilerleme fırsatı olarak gördüğünün altını çizen Bozoklar, "Sürekli kendini yenileyen, çözüm odaklı kalan ve gerektiğinde konfor alanının dışına çıkmaya hazır olan bireyler; aynı zamanda karmaşık problemlerin giderek arttığı bir dünyada sahici bir dayanıklılık geliştirmek zorundadır. Bu dayanıklılık, yüzeysel bir olumlu düşünmeden ziyade; öfke, stres ve belirsizlik gibi durumlar karşısında duygusal kırılganlığa kapılmadan dengede kalabilme becerisini içerir. Bu denge, aynı anda birden fazla liderlik ikilemini yönetebilmeyi gerektirir: Hem ilkeli hem uyum sağlayabilen, hem soğukkanlı hem de tutkulu olabilmek gibi.

Bu yetkinlikler; sadece ne yaptığımızla değil, değişen koşullarda nasıl düşündüğümüz, kriz anlarında nasıl tepki verdiğimiz ve öğrenmeyi nasıl öğrendiğimizle ilgilidir. Aynı zamanda bu yolculuk, bireyin kendi gelişim sürecini hangi değerler üzerine inşa ettiğini sorgulamasını da gerektirir. Bazı temel beceriler her zaman kritik olmuştur; ancak asıl fark, bu temellerin üzerine ne inşa edildiği ve bireyin bu gelişim yolculuğunda kendini nerede konumlandırdığıyla ortaya çıkar. Değer yaratma sürecinde bireyin kendi içsel farkındalığını kaybetmemesi, doğru değerlerle ilerlemek için bilinçli bir çaba göstermesi ve ekip dinamikleri içerisinde birbirini tamamlayan bir yapı oluşturulması büyük önem taşır" ifadelerini kullanıyor.

Bireysel başarıda bir diğer kritik ayağın 'güven' ve 'anlam' inşa edebilme becerisi olduğunu belirten Bozoklar,. "Geleceğin iş dünyasında bu kavramlar, her bir yetenek için her zamankinden daha güçlü birer dayanak olacaktır. Uzaktan çalışma ve dijitalleşmenin yaygınlaştığı bir ortamda, bireyin açık, tutarlı, samimi ve doğru-dürüst bir zihniyetle çevresine güven verebilmesi, bireysel etki gücünü doğrudan belirler. Bu bağ kurma sürecinin sahici olması kritik bir fark yaratır; çünkü yapay zeka çağında, yüzeysel etkileşimler ile gerçek güven arasındaki fark çok daha görünür hale gelmektedir. Bu doğrultuda bireyin bilinçli, sorumluluk sahibi ve etik bir duruşla hareket etmesi, güven inşasının ayrılmaz bir parçasıdır" şeklinde konuşuyor.

İnsani yetkinliklerin teknolojiyle olan uyumunun geleceğin asıl belirleyici gücü olduğunu vurgulayan Bozoklar, şunları ifade ediyor: "Yapay zeka, robotik süreçler ve veri analizi operasyonel yükü devralırken; insanın asıl katkısı anlam üretme, bağlam kurma ve karmaşık durumlar karşısında sağlıklı karar verebilme kapasitesinde yatmaktadır. Kritik kırılma noktası, teknolojinin insanın yerini alması değil; insanın sahip olduğu yaratıcılık, duygusal zekâ ve etik değerlendirme gücüyle teknolojiyi nasıl yönlendirdiğidir. Bu süreçte teknolojiyi kullanırken doğru-dürüst zihniyetten taviz vermemek, önümüzdeki birkaç on yıl boyunca önemini koruyacak temel bir ilke olacaktır.

Veri tek başına anlam üretmez ve algoritmalar tek başına mutlak doğruyu belirlemez. Bu noktada teknolojinin karşısında duranlar yetenekler, teknolojiyi sadece kullanan değil, onun hızını ve ölçeğini kendi muhakemesiyle birleştirerek yön veren aktörler haline gelmelidir. Strateji ve uygulamanın birbirinden kopuk olmadığı, bütüncül bir bakış açısıyla bütünleşik çözümler üretilebilen bir yaklaşım, gelecekte fark yaratan temel yetkinliklerden biri olacaktır."

GELECEĞİN İŞ DÜNYASINDA FARK YARATMA YOLU

Geleceğin dünyasında fark yaratacakların teknolojinin karşısında duranların değil, teknolojiyle birlikte düşünerek gelişimine devam etmeyi başaranların olacağını belirten Bozoklar, "Güçlü bir muhakeme yeteneği, tavizsiz bir etik duruş, güven veren bir karakter, duygusal zekâ, empati ve bitmek bilmeyen bir öğrenme isteği; önümüzdeki 30 yılın en kalıcı bireysel rekabet avantajıdır. Kurumlar yetenek yönetimini öğrenme çevikliği ve uyum kabiliyeti üzerine yeniden inşa ederken, bireyler de bu yeni dengeye kendi gerçek potansiyellerinin farkına vararak en iyi versiyonlarını geliştirmeye devam etme iradesini ortaya koymalılar. Meslekler isim değiştirse, görev tanımları başkalaşsa da; anlam üretme, güven inşa etme ve çözümün güvenilir bir parçası olma becerisi her zaman merkezi önemini koruyacak" diye konuşuyor.