Platin Dergisi'nden Gizem Yıldız'ın haberine göre 'hayalet işler' giderek artıyor. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) verilerine göre, 2024 yılının başından bu yana işe alımlar aylık 2.2 milyondan fazla iş ilanıyla sınırlı kalmış durumda ve bu durum, bir türlü doldurulmayan 'hayalet işlere' işaret ediyor. Başvuru süreçlerinin ardından yaşanan bu sessizlik sadece bir işe alım hatası olmaktan çıkıp, profesyonel nezaketin tamamen ortadan kalktığını gösteren küresel bir krize dönüştü.

Benzer durum İngiltere'de de yaşanıyor. Daily Mail'e göre iş arayanların dörtte biri, şirketin aslında kimseyi işe almayı planlamadığı "hayalet iş" olarak adlandırılan pozisyonlara başvurmuş durumda. Yani, başvuruyorsunuz, bekliyorsunuz... ama yanıt gelmiyor. Karşınızdaki ilan bir hayalet iş ilanı olabilir. Peki nedir bu hayalet ilanlar, nedene varlar ve zamanınızı boşa harcamamak için onları nasıl tanırsınız?

HAYALET İLAN NEDİR?

Yurtdışındaki bazı araştırmalara göre şirketler, çalışanların iş yükünün yeni çalışanlarla hafifleyeceğine inanmalarını sağlamak, çalışanların yerlerinin doldurulabilir olduğunu hissetmelerini sağlamak gibi amaçlarla da hayalet ilan verebiliyor.

"Hayalet iş ilanı" bir iş fırsatı gibi görünen ancak gerçekte işe alım yapılması planlanmayan, sürecin aktif olarak yürütülmediği veya tamamen var olmayan pozisyonlara ait ilanlar için kullanılan terimdir. Bu ilanlar, iş arayanlara normal bir iş fırsatı gibi görünse de şirketler tarafından şu anda doldurulması hedeflenmeyen roller için yayınlanır; yani aslında bir işe alım niyeti taşımazlar. İlk bakışta tamamen normal gibi görünse de, şirketin aslında o pozisyon için aktif bir işe alım süreci yoktur. Yani en basit tabiriyle işe alım planı olmadan çıkılan bir iş ilanıdır.

HAYALET İLANLAR NEDEN VAR

Hayalet iş kavramı aslında pandemi süreci ve sonrası yetenek krizi ve işe alım süreçlerinin daha da dijitalleşmesi ile iş dünyasının gündemine geldi. Peki, bazı şirketler neden hayalet iş ilanları veriyor? Bazı uzmanlara göre teknoloji, satış ve müşteri hizmetleri pozisyonlarında hayalet ilanlara daha çok rastlanabiliyor.

Dail Mail'in insan kaynakları, bordro ve işe alım firması Employment Hero verilerine dayandırdığı haberine göre işverenler gelecekteki pozisyonlar için aday havuzu oluşturmak, maaş beklentilerini test etmek veya piyasadan gelen ilgiyi ölçmek amacıyla hayalet iş ilanları yayınlayabiliyor.

Hayalet iş ilanlarının bazı sebepleri şöyle sıralanıyor:

-Aday havuzu oluşturmak: Bazı şirketler, gelecekte ihtiyaç duyabilecekleri yetenekleri önceden toplamak için ilanı açık bırakır ve başvuruları bu havuzda bekletir.

-Büyüyor imajı: İş ilanının uzun süre açık görünmesi şirketin büyüyor ya da genişliyor gibi görünmesini sağlayabilir. Bu durum hem dışarıya hem de mevcut çalışanlara bir büyüme sinyali verebilir. Bazen de yatırımcılar için bir mesajdır.

-Bilinirliği artırmak: Yeni kurulan bazı şirketler için hayalet ilanlar, büyüyen bir işletme algısı yaratmak ve sektörde dikkat çekmek amacıyla kullanılıyor olabilir.

-Zaman kaybetmemek: Bazı şirketler yeni projeler veya bütçe onaylarının netleşmesini beklerken zaman kaybetmemek için ilan veriyor olabilir.

-Piyasa Araştırması: Bazen şirketler, maaş taleplerini veya aday kalitesini ölçmek için ilanları kullanır.

-Görünür Kalmak: Sık sık ilan vermek bir şirketin iş ilan sitelerindeki sıralamasını yükseltebilir.

-İç politika ve uyum gerekliliği: Bazı kurumlar, öncelikle ilana çıkmayı zorunlu kılan iç politika ya da yasal gereklilikler nedeniyle pozisyonu açık gibi gösterebilirler.

-İlanı kaldırmayı unutmak: Söz konusu ilan, bir pozisyon doldurulduktan sonra ya da işe alım süreci durdurulduktan sonra güncellenmeyebilir ve olduğu gibi kalabilir.

-Bir test: Şirket, ilana gelen başvuruları inceleyerek hangi pozisyonların daha fazla ilgi çektiğini görmek ve buna göre iş tanımlarını geliştirmek amacıyla bir test yapıyor olabilir.

-Yetenek havuzunu görmek: Linkedln'de yer alan bir makaleye göre bazı şirketler, belirli beceri ve yetkinliklere sahip adayların piyasada mevcut olup olmadığını görmek için ilan yayınlayabilir; böylece gelecekte ihtiyaç duyduklarında doğru adaylara daha hızlı ulaşmayı planlarlar.

HAYALET İLANLAR NASIL ANLAŞILIR? İPUÇLARI

Peki, hayalet ilanlar nasıl anlaşılır? Aşağıdaki belirtiler ilanın hayalet ilan olabileceğini gösteren bazı ipuçları arasında.

1. İlan Süresi Çok Uzun

Gerçek iş ilanları genellikle hızlıca kapanır; aylarca açık kalan bir ilan gerçek niyet taşımayabilir.

2. İlan İçeriği Çok Genel

Rolün sorumlulukları, gereksinimler veya pozisyonun detayları belirsizse, ilan genellikle standart bir şablondan ibaret olabilir.

3. Gerçek Bir İK Temsilcisi Yok

İlanın iletişim kısmında işe alım sorumlusu ya da somut bir iletişim detayının olmaması ya da gelen sorulara yanıt verilmemesi olumsuz bir işaret olabilir.

4. Şirket Sayfasında Görünmüyor

İlan sadece üçüncü taraf platformlarda yer alırken şirketin resmi kariyer sayfasında yer almıyorsa, pozisyon aktif olmayabilir.

5. Başvuru Sonrası Sessizlik

Birçok hayalet ilana başvurulduktan sonra otomatik onay e-postası dışında hiçbir geri dönüş olmaz. Bu tür sessizlik de ilanının gerçeğini sorgulatır.