COP31 Başkanı Kurum: İklim değişikliğiyle mücadele milli güvenlik meselesi

Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında "Taahhütlerden Eyleme: Küresel İklim Gündeminde Özel Sektörün ve Politikanın Rolü" başlıklı panel düzenlendi. COP31 alanındaki Mavi Bölge'de gerçekleştirilen programa, COP31 Başkanı Murat Kurum, ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore, ABD eski Dışişleri Bakanı John Kerry, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Dr. Fatih Birol ile özel sektörün temsilcileri katıldı. Programda yenilenebilir enerji yatırımları, elektrifikasyon, fosil yakıtlardan uzaklaşma, iklim finansmanı ve özel sektörün iklim değişikliğiyle mücadelede üstlenmesi gereken sorumluluklar değerlendirildi.

"ELEKTRİFİKASYON YALNIZCA ARKASINDAKİ ELEKTRİK ÜRETİMİ KADAR TEMİZ OLABİLİR"

Panelde konuşan ABD eski Dışişleri Bakanı John Kerry, elektrikli araçların aynı miktarda enerjiyle dört kata kadar daha fazla yol kat edebildiğini, ısı pompalarının ise doğal gazla çalışan kazanlara göre daha verimli olduğunu belirtti. Elektrifikasyonun yenilenebilir enerji kaynaklarıyla desteklenmesi gerektiğini ifade eden Kerry, "Elektrifikasyon yalnızca arkasındaki elektrik üretimi kadar temiz olabilir. Uluslararası Enerji Ajansı hesaplamalarını yaptı ve bu hesaplamalar bize çok açık bir sonuç gösteriyor. Yenilenebilir enerjiyle elektrifikasyonu gerçekleştirin, elektrik sektöründeki emisyonlar yüzde 75 azalmalı" dedi.

Elektrifikasyonun yalnızca elektrik sektörüyle sınırlı kalmaması gerektiğine dikkati çeken Kerry, ulaşım ve binalarda da dönüşümün hızlandırılmasının önemine değindi. Kerry, Dubai'de düzenlenen COP28'de verilen yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına çıkarma, enerji verimliliğini iki katına çıkarma ve fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhütlerini hatırlattı. Okyanusların iklim değişikliğinin etkilerine karşı savunmasız olduğunu belirten Kerry, denizlerde yürütülen fosil yakıt arama faaliyetlerinin de çevresel etkilerine değinerek, "Elektrik üretimimizi sağlamak için fosil yakıtlara yönelirsek okyanuslar bunun bedelini iki kez ödeyecek. İlk olarak küresel ısınmanın etkileriyle, ikinci olarak sondaj faaliyetleri nedeniyle. Bu projeler aynı anda hem gezegeni ısıtıyor hem de okyanusları kirletiyor. Buna son verilmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı.

"TEMİZ ENERJİ DAHA UCUZ OLDUĞU İÇİN KAZANIYOR"

ABD'nin iklim politikalarına da değinen Kerry, Washington yönetiminin yaklaşımına rağmen ülkede yenilenebilir enerji yatırımlarının sürdüğünü belirtti. Eyalet yönetimlerinin ve belediyelerin temiz enerji dönüşümünü desteklediğini ifade eden Kerry, "Gerçek şu ki temiz enerji, ABD'de hem Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu eyaletlerde hem de Demokratların güçlü olduğu eyaletlerde kazanıyor. Temiz enerji kazanıyor çünkü daha ucuz yerli kaynaklara dayanıyor. Başka ülkelere taşınamayacak istihdam imkanları sağlıyor" diye konuştu.

"2035'E KADAR YÜZDE 35, GELECEK ELEKTRİKTE"

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Dr. Fatih Birol ise COP31'in başarılı olabilmesi için ülkelerin üst düzey katılımının yanı sıra piyasalara ve yatırımcılara somut mesajlar verilmesi gerektiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ile COP31 hazırlıkları kapsamında görüştüğünü anlatan Birol, elektrifikasyon hedefinin ülkelerden destek gördüğünü belirtti. Elektriğin küresel enerji tüketimindeki payının yüzde 23 olduğunu aktaran Birol, "Biz ülkelere, 2035 yılına kadar bu oranın yüzde 35'e çıkarılması yönünde bir hedef üzerinde anlaşmalarını önerdik. 2035'e kadar yüzde 35. Birçok ülkeyle yaptığım görüşmelerde önümüzdeki yaklaşık iki hafta içerisinde çok önemli bir mesaj elde edebileceğimizi görüyorum. Gelecek elektrikte" dedi. Antalya'da bu yönde alınacak kararın yatırımcılara açık bir mesaj vereceğini ifade eden Birol, enerji güvenliğinin de iklim politikalarından ayrı değerlendirilemeyeceğini vurguladı.

"ELEKTRİKLİ OTOMOBİL SATIŞLARI YÜZDE 60 ARTTI"

Dünyada yaşanan enerji krizlerinin yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırdığını belirten Birol, son dokuz aya ilişkin verilerde üç alanda değişim gördüğünü söyledi. Yenilenebilir enerji yatırımlarının daha hızlı büyüdüğünü, elektrikli otomobil satışlarının arttığını ve ülkelerin elektrifikasyonu enerji güvenliği politikası olarak değerlendirmeye başladığını kaydeden Birol, "Çin'i bir kenara bırakırsak son dokuz ayda elektrikli otomobil satışları yüzde 60 arttı. Bu gelişme yalnızca Avrupa'da veya Çin'de yaşanmıyor. Avustralya'da, Brezilya'da, Vietnam'da, Tayland'da ve başka ülkelerde de yaşanıyor" ifadelerini kullandı.

Dünya genelinde bu yıl kurulan elektrik santrallerine ilişkin verileri de paylaşan Birol, yeni kurulan santrallerin yüzde 79'unun yenilenebilir enerji kaynaklarından oluştuğunu, bunların başında güneş enerjisinin geldiğini söyledi. Birol, "Uzun yıllardır bu konularla ilgileniyorum. Bir tarafta enerji güvenliği hedefleri var, diğer tarafta iklim hedefleri bulunuyor. Ancak bugün enerji politikalarının hedefleriyle iklim politikalarının hedeflerinin bu kadar yakın biçimde örtüştüğünü daha önce hiç görmedim. İklim değişikliğiyle mücadele için iyi olan bir şey, çoğu durumda enerji güvenliği için de iyidir" dedi.

"İNSANLIK OLARAK YAPTIĞIMIZ ŞEY KELİMENİN TAM ANLAMIYLA DELİLİK"

ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore da iklim değişikliğinin dünya genelindeki etkilerine dikkati çekerek, fosil yakıtlardan uzaklaşılması gerektiğini söyledi. Küresel ısınmanın yol açtığı ilave ısı enerjisine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Gore, "Her gün yeryüzünde Hiroşima'ya atılan atom bombası büyüklüğünde 800 bin bombanın patlamasıyla açığa çıkacak enerji kadar ilave ısı enerjisinden söz ediyoruz. İnsanlık olarak hep birlikte yaptığımız şey, kelimenin tam anlamıyla delilik" ifadelerini kullandı.

Fosil yakıtların aşamalı olarak terk edilmesi için ülkeler arasında uzlaşma sağlanması gerektiğini belirten Gore, COP31'in sonuç metninde bu konuya yer verilmesinin önemini vurguladı. Gore, "Fosil yakıtları aşamalı olarak terk etmek için ittifaklar kurmanın ve sonunda ortak bir uzlaşmaya varmanın yolunu bulmak zorundayız. Peki fosil yakıtlar konusunu ele alacak mıyız, almayacak mıyız? Bu COP'un sonuç beyannamesinde de fosil yakıtlar bir kez daha yer almayacak mı?" diye konuştu.

"EN SICAK 10 YIL, SON 10 YIL İÇERİSİNDE YAŞANDI"

İklim değişikliğinin etkilerinin giderek arttığını söyleyen Gore, Nepal'de yaşanan buzul çökmesine, Grönland ve Antarktika'daki buz kayıplarına, aşırı yağışlara ve kuraklıklara dikkati çekti. Türkiye ve ABD'nin de bu afetlerden etkilendiğini ifade eden Gore, "Geçen yıl dünya üzerindeki kara alanlarının yüzde 61'inde en az bir ay boyunca aşırı kuraklık yaşandı. Bunun Türkiye'de ve benim ülkemdeki sonuçları oldukça ağır oldu" dedi. Gore, 2026 yılının kayıtlardaki en sıcak yıl olmasının beklendiğini belirterek, "En sıcak 10 yıl, son 10 yıl içerisinde yaşandı. En sıcak üç yıl ise son üç yıl oldu. Peki tarihin bu olağanüstü döneminde hayatta olma ayrıcalığına sahip olan bizler, bütün bunların gözümüzün önünde yaşanmasına izin vermekten memnun muyuz? Yoksa bir araya gelmenin ve anlamlı adımlar atmanın yollarını mı bulacağız?" ifadelerini kullandı.

Fosil yakıtlara sağlanan desteklerin kaldırılması gerektiğini savunan Gore, Uluslararası Para Fonunun araştırmasına işaret ederek, bu desteklerin sonlandırılması halinde enerji dönüşümü için her yıl 4,5 trilyon dolarlık kaynak sağlanabileceğini söyledi. Katı atıklardan kaynaklanan metan emisyonlarının azaltılmasının da önemine değinen Gore, Türkiye'nin bu konuda uluslararası çalışmalara öncülük ettiğini ifade etti.

"ARTIK YETERİ KADAR TAAHHÜT VERDİK"

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ise bugüne kadar gerçekleştirilen iklim zirvelerinde alınan kararların uygulamaya geçirilmesi gerektiğini vurguladı. İklim değişikliğinin etkilerinin dünyanın gelişmiş ve kırılgan ülkelerinde görüldüğünü belirten Kurum, seller, yangınlar, heyelanlar, fırtınalar ve kuraklıkların insanların yaşamını etkilediğini söyledi. COP31 Başkanlığı olarak sonuç odaklı bir süreç yürütmek istediklerini ifade eden Kurum, "Bugüne kadar yapılan bütün COP'lar çok kıymetli, çok değerli. Ben bütün COP başkanlarına, orada emek vermiş tüm arkadaşlarıma teşekkür ediyorum. Ama biz COP31 Başkanlığı olarak açıkçası şunu istiyoruz. Gelinen noktada artık yeteri kadar taahhüt verdik. O taahhütleri ülkeler ne kadar yerine getiriyor, o da tartışılır. Ama bugün geldiğimiz noktada artık taahhütten uygulamaya geçmemiz gerekiyor. Bu bizim bir tercihimiz değil, yapmamız gereken zorunluluk. Artık söz bitti. Artık uygulama zamanı" ifadelerini kullandı.

Sıfır atık, metan emisyonlarının azaltılması, enerji verimliliği, yeşil sanayileşme, dirençli şehirler ve ulaşımın da aralarında bulunduğu 10 başlıkta eylem gündemi oluşturduklarını belirten Kurum, bu çalışmalarla geçmiş COP kararlarının somut sonuçlara dönüştürülmesini amaçladıklarını dile getirdi.

"2035 YILINA KADAR YÜZDE 35 ELEKTRİFİKASYON HEDEFİ KOYDUK"

Fosil yakıt kullanımını azaltmak için elektrifikasyonun artırılması gerektiğini vurgulayan Kurum, "Fosil yakıtlardan çıkmak mı istiyoruz? İcraata geçelim. Ne yapmamız lazım? Elektrifikasyonu artırmamız lazım. Ulaşımda, sanayide, ticarette, şehirde, insanların günlük hayatında elektrifikasyonu artırmamız lazım. Ve 2035 yılına kadar yüzde 35 elektrifikasyon hedefi koyduk. Bu aslında doğrudan fosil yakıtların kullanımını azaltacak" dedi.

Kurum, 2035 yılına kadar binalardaki enerji yoğunluğunun yüzde 25, atık miktarının ise yüzde 50 azaltılmasının hedeflendiğini belirtti. İmalat sektöründe yeniden kullanılan malzeme oranının da aynı tarihe kadar yüzde 15'e çıkarılmasını amaçladıklarını kaydeden Kurum, iklim finansmanına ilişkin 1,3 trilyon dolarlık taahhüdün hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile İklim Uygulama Köprüsü mekanizması üzerinde çalıştıklarını ifade eden Kurum, finansmanın daha verimli ve etkin kullanılmasının amaçlandığını söyledi.

"SAVUNACAK BİR ÜLKENİZ KALMAZSA SAVUNMA HARCAMALARININ NE ANLAMI VAR?"

İklim değişikliğiyle mücadelenin milli güvenlik meselesi olarak görülmesi gerektiğini belirten Kurum, ülkelerin enerji ve gıda alanlarında kendilerine yeterli hale gelmesinin önemine değindi. NATO ülkelerinin savunma harcamalarını yüzde 5'e çıkarma kararını hatırlatan Kurum, "Savunacak bir ülkeniz kalmazsa savunma harcamalarınızı çıkarmanızın ne anlamı var? Eğer bu konuyu bir milli güvenlik meselesi olarak görüyorsak asıl fotoğrafın büyüğü, bütünü iklim değişikliğiyle mücadele. Eğer bugün bir lira harcamazsanız sonrasında aynı işi yapmak için 10 ila 15 lira arasında para harcamak zorundasınız" dedi.