Yapay zekayla değer yatırımı

Evet, dört bir yanımızda savaşlar var. Küresel enerji krizi tüm piyasaları ani ve hızlı hareketlere sürüklüyor... Ancak bu duruma rağmen Türkiye ekonomisinde uzun süredir devam eden sıkı para politikalarının ardından, kademeli faiz indirimlerine yönelik beklentiler piyasa aktörlerinin ajandasında ilk sıraya yerleşti. Yüksek faiz ortamında güvenli liman olarak görülen mevduat ve para piyasası fonları, faizlerin aşağı yönlü patikaya girmesiyle birlikte zamanla cazibesini yitirmeye başlayacak. Bu durumun, sabit getirili araçlarda bekleyen devasa likiditenin bir bölümünün yeniden hisse senedi piyasasına akacağını ve Borsa İstanbul'da yeni bir hareketlilik dönemini başlatacağını söyleyebiliriz. Ancak piyasaya girecek olan taze paranın yaratacağı coşku, yatırımcılar için büyük fırsatlarla birlikte ciddi tuzakları da beraberinde getiriyor. Geçmiş tecrübeler, faiz indirim dönemlerinde artan likiditenin temel göstergelerden bağımsız, spekülatif hisselere de kontrolsüzce yayılabildiğini gösteriyor. Sermaye maliyetinin düşmesiyle birlikte şirketlerin borç yükü hafiflerken, değerleme modellerindeki iskonto oranları da aşağı çekiliyor. Fakat bu pembe tabloda gerçek değer üreten kaliteli şirketlerle sadece dönemsel rüzgarla yükselen zayıf yapıları birbirinden ayırmak hayati bir önem kazanıyor. İşte bu noktada, efsanevi yatırımcı Warren Buffett'ın 'Fiyat ödediğinizdir, değer ise aldığınız' ilkesi yeniden hatırlanmayı hak ediyor. Likidite bolluğunun yaşandığı dönemlerde değer disiplinini kaybetmeden ilerlemek, uzun vadeli servet birikiminin temel şartı olarak öne çıkıyor.

ALGORİTMALARLA HENDEK İNŞASI

Buffett'ın değer yatırımı felsefesi, temelde basit ama uygulamada yüksek bir analitik disiplin gerektiren ilkelere dayanıyor. Şirketin sahip olduğu 'ekonomik hendek' (economic moat), yani rakiplerine karşı sunduğu korunaklı pazar gücü, bu felsefenin kalbinde yer alıyor. Türkiye gibi yüksek enflasyonist süreçlerden geçen bir pazarda ekonomik hendek, şirketin maliyet artışlarını kâr marjını kaybetmeden müşterisine yansıtabilme yeteneği anlamına geliyor. Fiyatlama gücü yüksek, girdi maliyetlerini anında etiketlerine aktarabilen ve sunduğu ürün veya hizmetin ikamesi bulunmayan perakende, gıda, lojistik ve niş imalat devleri, yerel pazarın en güçlü hendek örneklerini oluşturuyor. Geleneksel yöntemlerle yüzlerce şirketin bilançosunu, stok devir hızını, kâr marjı değişimlerini ve ihracat oranlarını manuel olarak izlemek insan gözü için günlerce süren yorucu bir mesai. İşte tam bu aşamada yapay zeka ve algoritma kullanımı devreye giriyor. Modern veri analitiği araçları, Buffett'ın kriterlerini birer sayısal parametreye dönüştürerek Borsa İstanbul'daki tüm şirketleri saniyeler içinde tarıyor. Bir yapay zeka modeli; son 10 çeyreğin bilançosunu inceleyerek enflasyona rağmen brüt kâr marjını koruyabilen, serbest nakit akışı yüksek, döviz geliriyle kur riskini sınırlayan ve fiyat/kazanç ile piyasa değeri/defter değeri oranları açısından tarihsel ortalamalarına göre iskontolu kalan şirketleri anında filtreliyor. Algoritmalar, Buffett'ın 'güvenlik marjı' (margin of safety) ilkelerini BIST şartlarına matematiksel bir kesinlikle uyguluyor.

YAPAY ZEKAYLA SEÇİM

Yapay zekanın borsa yatırımcısına sunduğu en büyük avantajlardan biri de kuşkusuz duygusal disiplini sağlaması. Piyasadaki aşırı coşku veya panik anlarında insan beyni kararlarını korku ve hırs gibi duygularla şekillendirme eğilimi sergiliyor. Oysa yapay zeka tabanlı kantitatif modeller, piyasa gürültüsünden arınarak sadece verilere ve rasyonel değerleme kriterlerine odaklanıyor. Örneğin holding yapıları üzerindeki Net Aktif Değer (NAD) iskontolarını takip eden bir yapay zeka algoritması, kaliteli iştiraklere sahip olmasına rağmen iştiraklerinin toplam değerine göre yüzde 40-50 iskontolu işlem gören holdingleri anında tespit ederek yatırımcıya objektif fırsat pencereleri sunuyor. Bununla birlikte, doğal dil işleme (NLP) teknolojileri sayesinde yapay zeka araçları artık sadece rakamları değil, kelimeleri de analiz ediyor. Şirketlerin Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) bildirdiği özel durum açıklamaları, faaliyet raporları ve bilanço dipnotları yapay zeka algoritmalarıyla anlık taranarak şirket üzerindeki duygu puanı (sentiment) hesaplanıyor. İleri düzey makine öğrenmesi modelleri ile şirketin yatırım harcamalarını, kapasite artış kararlarını ve yönetim vizyonunu analiz ederek, Buffett tarzı 'iyi yönetilen ve geleceğe değer taşıyan' şirket yapılarını skorlayabilen algoritmalar hazırlamak mümkün. Böylece yatırımcı, kitlelerin hevesle koştuğu popüler hisseler yerine, bilançosunda sessizce değer biriktiren ve potansiyeli henüz fiyatlanmamış kaliteli şirketlere ulaşma şansı doğuyor.

GELECEĞİN BORSA STRATEJİSİ

Önümüzdeki -beklenen- faiz indirim sürecinde başarıya ulaşmak, geleneksel değer yatırımcılığının sabrını yapay zekanın işlem gücü ve analiz hızıyla harmanlamaktan geçiyor. Algoritmaları sadece yüksek frekanslı günlük al-sat (scalping) robotları olarak görmek büyük bir yanılgı. Tüm iş kollarında yaşandığı gibi yatırım dünyasında da asıl büyük dönüşüm; algoritmaların uzun vadeli, temel analize dayalı ve rasyonel değer avcılığı için birer akıllı filtreleme aracına dönüştürülmesinde yatıyor. Yatırımcılar artık temettü yeniden yatırım stratejilerini, serbest nakit akışı taramalarını ve reel varlık gücü hesaplamalarını yapay zeka sistemlerine entegre etmeli. Geleceğin kazanan borsa stratejisi, kulaktan dolma tüyolarla veya hissi kararlarla hareket etmek yerine, veriye dayalı rasyonellikten güç alacak. Bugün halihazırda yatırımcıların hazırladığı algoritmalar kullanılıyor. Hazır yeni bir faiz indirimi döngüsü beklenirken yatırımcı olarak yeni dünyaya ayak uydurmanın yollarına bakmamız gerekiyor. Warren Buffett'ın onlarca yıldır kanıtlanmış değer odaklı felsefesi, günümüzün yapay zeka teknolojisiyle birleştiğinde ortaya Borsa İstanbul'un kendine has risklerini bertaraf eden son derece dayanıklı bir yatırım modeli çıkabilir. Faizlerin gerilemesinin, borsa hacminin ve volatilite seviyelerinin artmasının beklendiği bu yeni dönemde, teknolojiyi doğru analiz araçlarıyla kendi lehine kullanan yatırımcılar, sadece enflasyon karşısında parasının değerini korumakla kalmayacak, aynı zamanda uzun vadeli bileşik getirinin gücünü arkasına alarak geleceğin sermayesini inşa etme yolunda önemli bir adım atmış olacak.

EGE, AKDENİZ VE ANADOLU MUTFAĞI BULUŞTU

Geçen ay ekonomi dergilerindeki meslektaşlarımla birlikte Desert Grup CEO'su Yücel Özalp'in davetlisi olarak The Artisan Istanbul Hotel-MGallery Collection'daki Topaz Restaurant'ta buluştuk. Sektöre ilk adımını 2002 yılında Niş ile atan grup daha sonra Blue Topaz, Escale, Colonie gibi birçok mekanı İstanbul'un yeme-içme portföyüne kazandırdı. Özalp yeme-içme sektörünün bölgesel çatışmalar nedeniyle zor bir dönemden geçtiğine dikkat çekti. Bir yandan sektör hakkında konuşurken diğer taraftan Topaz'ın Şef Tevfik Alparslan tarafından hazırlanan yeni menüsünü deneyimledik. Öncelikle Ege, Akdeniz ve Anadolu'nun buluştuğu menünün fevkalade iyi dizayn edildiğini söylemek gerekiyor. Keza Şef Tevfik Alparslan da yeni menüyü anlatırken "Ege Akdeniz ve Anadolu'nun ürün çeşitliliğini mevsimsel döngülerle birlikte değerlendirerek yerel tatları daha çağdaş bir anlatımla sunmayı hedefledik" dedi.