Geleceğe hazırlanırken; kendimize önemli sorular sormalıyız. Parlak ve genç beyinleri şirketimize dahil edebiliyor muyuz? Onların öğrenmesine ve yaratmasına izin veriyor muyuz? Global Teknoloji Lideri Ayşegül İldeniz, Platin Dergisi Şubat 2026 sayısında yanıtladı:

Yapay zekaya son üç yılda Türkiye'nin gayri safi milli hasılası kadar, 1.3 trilyon dolar civarında para döküldü. İnsanlık tarihinde hiçbir teknolojiye bu kadar kısa zamanda bu kadar çok yatırım yapılmadı. Teknoloji tarihinde üç yıl aslında çok kısa bir zaman dilimi. Büyük değişim dalgasının henüz bizi etkilemedi ama yakında her alanda radikal değişiklikleri hissedeceğiz.

Iphone ve benzerleri çıkalı sadece 18 yıl olmasına rağmen tüm insanlığı radikal bir değişikliğe uğrattığı aşikar. Yapay zekaya gelince, bu teknolojinin işteki kullanımıyla ilgili yapılan tüm araştırmalar işimize nasıl yarayacağını ne kadar hızla çözersek sonuçları o kadar hızlı iyileştirebileceğimizi söylüyor.

GERİDEYİZ: TEKNOLOJİNİN HIZI VE BİZİMKİ KOŞUT DEĞİL

Yapay zeka teknolojisinin gelişim hızının büyük sıçramalarla ilerlediğini söyleyebiliriz. Yapay zekanın kod yazabilme kapasitesi başta yedi ayda bir ikiye katlanırken, yakın zamanda dört ayda bir katlanmaya başladı. Birkaç yıl içinde bir programcının bir haftada, belki de bir ayda yazabildiği kodu sorunsuz geliştirebilecek. Teknoloji beklediğimiz hızda gelişirken biz insanların bu teknolojiye olan uyum hızı, yani onunla ne yapabildiğimiz geriden geliyor. Sonuçları farklı çıkan birçok araştırma yapay zekayı iş dünyasının yaygın kullandığını, ama çok da büyük geri dönüşleri henüz elde edemediğini gösteriyor. Bana göre bunun nedeni henüz yapay zeka ile ne yapacağımızı tam bilmiyor oluşumuz.

UZAY GEMİSİ VERELİM

Bu durumu şöyle bir alegoriyle açıklıyorum. Elimizde kocaman bir uzay gemisi var, fakat henüz nasıl kullanacağımızı çözemedik. Üretim ve iş süreçlerine yapay zekayı dahil etmek için oturup bir iş bölümü yapmak gerekiyor.

Her süreçte yapay zekayı tam ne için kullanacağımızı, insan-yapay zeka ilişkisini tanımlamamız, sonra da neyi bizlerin, neyi teknolojinin yapmasını istediğimizi saptamamız gerekiyor. Yapay zeka bazı şeyleri şahane yapabilirken birçok insani diye niteleyeceğim şeyleri yapmayı başaramıyor.

UZMANLIK BİTER

Yapay zekanın yapabildiği şeylere bakalım. Genel olarak odadaki zeka ve bilgi seviyesini yükselttiğini söyleyebiliriz. Bu yıl HBR'da yayınlanan bir araştırmada P&G'de çalışan 770 kişi ile yapılan bir araştırmada yapay zekayı kullanan birey ve grupların yüzde 60 civarında daha inovatif olabildiği ortaya konmuş. Yapay zeka hem farklı disiplinlerden bilgi içerdiği hem de yaratıcı sorular sorulduğunda aslında birçok konu hakkındaki bilgisiyle kullananların bakış açılarını hızla genişletebildiği için böyle iyi sonuçlar alınmış. Başka bir araştırmada ise yapay zekanın uzmanlık gerektiren konularda arayı kapatmada önemli bir gereç olabildiği ortaya çıkmış. Yapay zeka özellikle deneyimi az olan çalışanlara büyük yardımcı olmuş. Bu da uzmanlığın öneminin ileride azalacağı ve aslında çalışanların azim, zeka seviyesi ve merakının daha çok öne çıkacağını bizlere söylüyor.

GELECEK ÖNGÖRÜLERİ

Bence gelecekte bazı ana trendlerle başa çıkmak zorunda olacağız. Bunlara ne kadar hızlı hazırlanırsak başa çıkabilme kaslarımız o kadar hazır olacak.

*Hibrit yaşam: Hemen her şeyi yapay zeka teknolojisinin yardımcılığı ya da süpervizyonu ile yürütüyor olacağız. Bu insan ve makine denkleminin iç içe geçtiği yeni dünyaya hazır olmak için bu teknolojinin temel prensiplerini anlamamız gerekiyor.

*Sert rekabet: Rekabet çok yakında çok sert hale gelecek. Bunun nedeni yukarıda anlattığım uzmanlığın öneminin giderek azalacak olması. Herkesin yarışa aynı seviyede başlayabildiği bir dünyayı düşünelim. Aldığınız eğitim ya da iş tecrübesinin çok da büyük bir farklılık yarattığı günler geride kalabilir. Bu noktada 'hangi özellik, hangi yetenek ile önde olacağınız net mi?' diye sormak gerekiyor.

*Eşitsizlik: Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) yaptığı bir araştırmaya göre rutin işler üreten şirketler ve gelişmekte olan ülkeler yapay zeka yaygınlaşması sonrası işsizlik konusunda en fazla etkilenecek yerler olacak. Türkiye, bu topluluk içinden sıyrılarak öne çıkmak istiyorsa rutin olmayan, yani yüksek katma değerli işlere doğru hızla yönelmeli. Bunun için de dünyaya ihraç edebileceğimiz seviyede beyinler yetiştirme ve yenilikçi şirketlerin yeşermesi için rekabetçi sektörler oluşturmamız gerekiyor. Maksimum verim için makineler ile arazımızdaki ayrımı iyi yapmalıyız dedim. Peki bu ayrımı belirgin kılan, yani makinelerin bizlerin yerini alamayacağı özelliklerimiz neler olacak? Bence şu andaki düzeni geçerli kılan temel inançlarımız çok değerli.

*Güven: Sistemin çoğu birbirimize duyduğumuz güven ve ortak yaptığımız tanımlarla yürüyor. Makineler ise bu güveni oluşturan içselleştirmekten çok uzaklar. Birbirimizi sadece ortak güvenle inşa ettiğimiz kurumlar ve değerlerle anlayabiliriz.

*Gerçeğin tanımı: Gerçeği çok net çizebilmeli, bu tanım için asgari bir müşterekte hep birlikte buluşabilmeliyiz.

*İnsani bağların getirdiği sorumluluk: Birçok şeyi birbirimize karşı sorumluluğumuz nedeniyle yapıyor, bu sorumluluğun dürtüsüyle hareket ediyoruz. Makinelerin sorumluluklarını ve özellikle de sınırlarını ancak biz tanımlayabiliriz. Bu çok uzun yıllar boyunca böyle olacak.

YOL HARİTANIZ VAR MI?

Geleceğe bu öngörülerle hazırlanırken kendimize önemli soruları sormalıyız. Parlak ve genç beyinleri şirketimize dahil edebiliyor muyuz? Onların öğrenmesine ve yaratmasına izin veriyor muyuz? İnovasyon yolculuğumdaki ana öğrenimim bu oldu. Gelen dalgayla en kolay çıkmanın yönteminin yine aynı şekilde, en parlak insanları yetiştirip sonra da özgür bırakmak olduğunu düşünüyorum.

(Global Teknoloji Lideri Ayşegül İldeniz)