Longevity döneminde finansal dönüşüm

Gezegenimizin ve toplumların geleceğini yeniden şekillendiren en güçlü makroekonomik dalgalardan biri olan uzun yaşam (longevity) ekonomisi, finans dünyasında kartların tamamen yeniden dağıtılmasına yol açıyor. Geleneksel finansal modeller ve klasik emeklilik algısı, insanların doksanlı ya da yüzlü yaşları aktif, sağlıklı ve üretken bir şekilde görebileceği bu yeni gerçeklik karşısında yetersiz kalıyor. Dünya genelinde yatırımcıların ve tüketicilerin artık sadece kısa vadeli finansal getirilere değil, yaşam döngüsünün tamamını kapsayan bütünsel esenlik ve etki yönetimi stratejilerine odaklandığını görüyoruz. Bu köklü paradigma değişimi, sigorta ve emeklilik sektörünü risk gerçekleştiğinde devreye giren edilgen yapılar olmaktan çıkararak, bireylerin ömür boyu yol arkadaşı haline gelen aktif birer çözüm ortağına dönüştürüyor.

YENİ BİR YAŞAM EVRESİ

Küresel ölçekte yaşanan bu büyük demografik dönüşümün boyutlarını anlamak adına uluslararası bağımsız çalışmalar çok çarpıcı veriler sunuyor. World Economic Forum'un Mercer iş birliğiyle hazırladığı Future-Proofing the Longevity Economy raporu bu tablonu net bir şekilde gözler önüne seriyor. Bu araştırmada yer alan verilere göre, 2050 yılına kadar dünyada 65 yaş ve üzeri nüfus ikiye katlanarak 1.6 milyar insana ulaşacak ve bu durum her altı kişiden birinin 65 yaş üstü olması anlamına gelecek. Türkiye'de de süreç küresel trendlerle tamamen paralel bir patikada ilerliyor. Bir dönem genç nüfus avantajıyla öne çıkan ülkemizde yaşlı nüfus oranı hızla yükselirken, emeklilik döneminde geçirilen süre ciddi ölçüde uzuyor. TÜİK tarafından yayımlanan Hayat Tabloları bültenine atıfta bulunan Anadolu Hayat Emeklilik Genel Müdürü Serkan Uğraş Kaygalak, bu araştırmada yer alan verilere göre Türkiye'de doğuşta beklenen yaşam süresinin 2021-2023 döneminde 77.3 yıl iken, 2022-2024 döneminde 78.1 yıla ulaştığını anımsatıyor. Uzayan yaşam döngüsünün doğal bir sonucu olarak bireylerin emeklilik dönemlerinde geçmiş nesillere kıyasla çok daha uzun zaman geçireceklerini belirten Garanti BBVA Emeklilik Genel Müdürü Nurdan Tunay Günaylı, uzun yaşam vizyonunun kurumsal sorumlulukları nasıl dönüştürdüğünü şu sözlerle açıklıyor: "Longevity kavramı, emeklilik anlayışını kökten değiştiriyor. Artık mesele yalnızca finansal kaynak oluşturmak değil; uzayan yaşam süresini daha öngörülebilir, sağlıklı ve kaliteli bir şekilde planlayabilmek. Bugün emeklilik sonrası dönem, neredeyse ikinci bir yaşam evresi haline geldiğinden, emeklilik şirketlerinin rolü de bu doğrultuda genişliyor. Bu nedenle bireylere uzun yaşam yolculuklarında zihinsel, fiziksel ve finansal açılardan eşlik ederek yol gösteren kurumlar öne çıkacak."

FİNANSAL SAĞLIĞIN DEĞİŞEN ROLÜ

Uzun yaşamın getirdiği bu yeni gerçeklik, iş dünyasının ve bireylerin esenlik (wellness) kavramına bakışını da kökten revize etmesini zorunlu kılıyor. BNP Paribas Cardif Türkiye Banka Sigortacılığı ve Acente Sigortacılığı Genel Müdür Yardımcısı Gökhan Sertsöz, geçmişte daha çok fiziksel sağlık ve doğru yaşam alışkanlıklarıyla sınırlı görülen esenlik anlayışının artık finansal iyilik halini de ayrılmaz bir parça olarak kapsadığını ifade ediyor. Sertsöz, uzun yaşamı sürdürülebilir kılmanın yolunun güçlü bir finansal planlamadan geçtiğini belirterek kurumsal bakış açılarını şöyle özetliyor: "Artık önemli olan yalnızca uzun yaşamak değil; uzun yaşamı ekonomik, sosyal ve psikolojik açıdan sürdürülebilir kılabilmek. Bu nedenle son yıllarda iş dünyasının gündemine giren longevity kavramı, yalnızca sağlık sektörünü ilgilendiren bir başlık olmaktan çıktı. Bugün longevity, bireylerin daha uzun yaşam sürelerine nasıl hazırlanacaklarını, çalışma hayatının nasıl dönüşeceğini, emeklilik sistemlerinin nasıl şekilleneceğini ve finansal güvenliğin nasıl sağlanacağını da kapsayan çok boyutlu bir konu haline geldi".

BİRİKİMDEN DÜZENLİ GELİR EVRESİNE

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve hayat sigortası ürünlerinin bu uzun yolculukta en stratejik maddi ve manevi dayanak olduğunu savunan Kaygalak da şirketlerin rolünün katılımcılara sadece yaşlılık güvencesi sunmanın çok ötesine geçtiğini aktarıyor. Bireylerin yaşam boyu refahını korumak için sağlık ve finansı entegre eden bütünsel çözümler geliştirdiklerini söyleyen Kaygalak, katılımcılara sunulan anlaşmalı sağlık kuruluşlarında indirimler, ücretsiz acil ambulans hizmetleri ve sağlık danışmanlığı gibi ek faydaların günlük yaşamda somut bir fark yarattığını dile getiriyor.

Uzun yaşam ekonomisinin finansal boyutundaki en kritik dönemeçlerden biri, birikimlerin oluşturulduğu evreden bu birikimlerin ömür boyu düzenli bir gelir akışına dönüştürüldüğü harcama (decumulation) evresine geçiş aşaması olarak öne çıkıyor. Bireysel emeklilik sistemlerinde birikimleri zamansız ve erken tüketme riski, küresel otoritelerin de en çok yoğunlaştığı başlıklar arasında yer alıyor. OECD tarafından yayımlanan Pensions Market in Focus 2025 raporu bu yapısal tehlikeye açıkça parmak basıyor. Kaygalak'ın dikkat çektiği üzere, bu araştırmada yer alan verilere göre bireysel emeklilik sistemindeki en büyük risk uzun yaşam karşısında birikimi erken tüketmek olarak tanımlanıyor. Katılımcıların emeklilik hakkını kazandıktan sonra birikimlerini Emeklilik Gelir Planı'na aktararak düzenli maaş almayı seçmelerinin finansal dayanıklılık adına çok büyük bir avantaj sunduğunu belirten Kaygalak, Türkiye'deki mevcut tabloya dair çarpıcı veriler paylaşıyor. Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından yayımlanan 31 Mayıs verilerine atıfta bulunan Kaygalak, bu araştırmada yer alan verilere göre yürürlükte bulunan Emeklilik Gelir Planı sözleşme sayısının 22 bin adetle henüz oldukça sınırlı bir seviyede kaldığına işaret ederek, sektör genelinde bu planların faydaları hakkında bilgilendirme çalışmalarına çok daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini vurguluyor. Günaylı da benzer şekilde, uzayan ömürlerin daha uzun vadeli ve güçlü bir finansal sürdürülebilirlik gerektirdiğini anımsatıyor. BES'in sunduğu yüzde 20 devlet katkısı avantajının aktif çalışma hayatı sonrasındaki maddi özgürlüğü korumadaki rolüne değinen Günaylı, Garanti BBVA Emeklilik olarak finansal okuryazarlığı artırmayı ve doğru fon yönetimini anlatmayı kurumsal bir ödev olarak gördüklerini ifade ediyor. Günaylı, 'Yatırım Konuşuyoruz' serisi ve kişiselleştirilmiş finansal danışmanlık hizmetleriyle Türkiye'deki uzun yaşam farkındalığını küresel seviyeye taşımayı hedeflediklerini söylüyor.

GENÇ YAŞTA BAŞLAYAN TASARRUF

Bireylerin yüz yaşını aktif bir şekilde görebileceği bir gelecekte, geleneksel 10-15 yıllık birikim planları harcama dönemindeki refahı korumada yetersiz kalıyor. Finansal planlamada zamanı en değerli varlık haline getiren bu durum, tasarruf alışkanlığının çocukluk ve gençlik yıllarından itibaren edinilmesini zorunlu kılıyor. Bileşik getirinin gücü düşünüldüğünde, erken yaşlarda atılan küçük adımların uzun vadede devasa finansal kalkanlara dönüştüğünü belirten Günaylı, bu bilinci erkenden oluşturmak adına 18 yaş altı BES ürünlerine çok büyük stratejik önem verdiklerini anlatıyor. Yeni neslin dijital alışkanlıklarına uyum sağlamak için süreçleri kolay ve kullanıcı dostu ara yüzlerle kurguladıklarını belirten Günaylı, tasarrufu gençlerin yaşam tarzının doğal bir parçası haline getirmeyi hedeflediklerini paylaşıyor.

Tüketim, yatırım ve harcama alışkanlıklarını analiz ederek kişiye özel çözümler sunmanın önemine değinen Kaygalak ise katılımcıların sistemde kalma sürelerini uzatmak adına 2023 yılında 'Size Özel Gelecek Planlaması' (SÖGP) uygulamasını hizmete sunduklarını açıklıyor. Bu uygulamanın, müşterilerin gelir ve harcama düzeyleri doğrultusunda gelecek dönem birikim ihtiyaçlarını karşılamak adına sağlam adımlar atılmasına olanak tanıdığını belirten Kaygalak, aktif çalışma hayatı boyunca ek katkı payı ödemeleriyle birikimleri büyütmenin refahı korumadaki rolünü sıklıkla vurguladıklarını ifade ediyor.

TEKNOLOJİ VE ÖNLEYİCİ TIP

Önümüzdeki 10 yıllık perspektifte biyoteknoloji ve önleyici tıptaki radikal gelişmeler, kronik hastalıkların ertelenmesini veya tamamen engellenmesini sağlayarak insanlığa sadece uzun değil, aynı zamanda çok daha sağlıklı aktif yıllar vaat ediyor. Bu durumun hayat sigortacılığı ve emeklilik branşlarında devrimsel değişimler yaratacağını öngören Kaygalak, sağlıklı uzun yaşam trendinin yaygınlaşmasıyla bireylerin aktif çalışma sürelerinin ve dolayısıyla bireysel emeklilik sisteminde geçirdikleri yaş aralığının genişleyeceğini söylüyor. Kaygalak ayrıca, 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi'nde yer alan biyoteknoloji ve yapay zeka gibi kritik alanlarda tematik girişim sermayesi fonlarının teşvik edilmesine yönelik adımların, bireysel emeklilik sistemine yeni tematik emeklilik fonları kurulması yoluyla yansıtılabileceğini ve bu sayede sistemin fon büyüklüğünün çok daha güçlü bir ivmeyle büyütülebileceğini sözlerine ekliyor.

Tıp teknolojileriyle birlikte veri analitiği, genetik testler ve giyilebilir teknolojilerden elde edilen dataların sağlık risklerini henüz ortaya çıkmadan yönetebileceğimiz yepyeni bir dönem başlattığını ifade eden Günaylı ise bu dönüşümün ürün tasarımlarına etkisini şu sözlerle paylaşıyor: "Emeklilik ve sigorta ürünlerinin de yalnızca risk gerçekleştiğinde devreye giren yapılar olmaktan çıkarak, bireylerin daha sağlıklı, uzun ve sürdürülebilir bir yaşam sürmelerini sağlayan dinamik ekosistemlere dönüştüğünü görüyoruz. Bugün Sağlıklı Yaşa Programımızla başlattığımız bu dönüşümü, önümüzdeki dönemde de müşterilerimizin yalnızca gelecekteki birikimlerine değil, bugünkü yaşamlarına da değer katacak biyoteknoloji odaklı iş birlikleri, giyilebilir teknoloji entegrasyonları ve iyi yaşam deneyimleriyle genişletmeye devam edeceğiz."

DEĞER ZİNCİRİNDE RİSK YÖNETİMİ

Sektörün geçirdiği bu yapısal kabuk değişimi, kurumsal şirketlerin iş yapış biçimlerini ve risk yönetim modellerini de tepeden tırnağa yeniliyor. Sektörün artık bireylerin tüm yaşam döngüsü boyunca yanında yer alan bir çözüm ortağı haline geldiğini belirten Sertsöz, koruma, tasarruf, yatırım ve yaşam kalitesini destekleyen asistans hizmetlerinin giderek daha fazla kenetlendiğine dikkat çekiyor. Teknolojik altyapı yatırımlarını sadece operasyonel bir verimlilik unsuru olarak görmediklerini dile getiren Sertsöz, dijitalleşmeyi müşteri deneyimini geliştiren ve finansal farkındalığı yukarı taşıyan stratejik bir kaldıraç olarak konumlandırdıklarını söylüyor. BNP Paribas Cardif bünyesinde sundukları 'Ailem Güvende' ve dijital dünyanın getirdiği yeni nesil riskleri teminat altına alan 'Güvenli Kimliğim' gibi inovatif ürünlerle bireylerin hem bugünlerini hem de geleceklerini tam bir güvence çemberine almayı hedeflediklerini paylaşıyor.

GELECEĞE GÜVENLE BAKMAK ŞART

Uzun yaşam olgusu artık uzak geleceğin değil, bugünün en somut ve rasyonel makroekonomik gerçeği olarak karşımızda duruyor. Sistemde aktif olarak yer alan katılımcıların yaş aralığı hızla genişlerken, dijital kanalların her yaştan bireyin kolayca ve hızla işlem yapabileceği kullanıcı dostu arayüzlere kavuşması hayati bir zorunluluk halini alıyor. Kaygalak, TÜİK tarafından yayımlanan İstatistiklerle Yaşlılar 2025 bülten verilerine atıfta bulunarak, bu araştırmada yer alan verilere göre internet kullanan 65-74 yaş grubundaki bireylerin oranının 2020 yılında yüzde 27,1 iken, 2025 yılında yüzde 53,2 seviyesine çıktığını anımsatıyor. Bu somut veri, dijitalleşmenin ve her yaş grubuna uygun esnek teknolojik çözümlerin önemini açıkça tescilliyor. Sektörün tüm lider isimleri; uzayan ömürleri finansal olarak bağımsız, güçlü ve yüksek bir yaşam kalitesiyle sürdürebilmek için proaktif adımların, dinamik teknolojik entegrasyonların ve finansal okuryazarlık seferberliğinin kaçınılmaz olduğu konusunda tam bir ortak vizyon sunuyor.

VERİLERLE KÜRESEL UZUN YAŞAM EKONOMİSİ

World Economic Forum'un Mercer iş birliğiyle yayımladığı Future-Proofing the Longevity Economy raporu, demografik dönüşümün küresel finansal sistemler ve iş gücü piyasaları üzerindeki yapısal etkilerini rasyonel verilerle ortaya koyuyor. Rapor, geleceğin finansal mimarisini inşa edecek paydaşlara somut birer veri haritası sunuyor.

Küresel yaşlanma projeksiyonu: 2050 yılına kadar dünyada 65 yaş ve üzeri nüfus iki katından fazla artış göstererek 1.6 milyar insana ulaşacak ve küresel ölçekte her altı kişiden biri 65 yaş üstü olacak.

Makro mali risk tahminleri: Hükümetlerin yaşlanmaya bağlı bütçe ve sosyal güvenlik politikalarında gerekli reformları hayata geçirmemesi durumunda, 2060 yılına kadar küresel ölçekte GSYH'ye oranla ortalama yüzde 9,1 seviyesinde devasa bütçe açıklarıyla karşılaşılacağı öngörülüyor.

Isı stresi ve iş gücü kayıpları: Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) uyarılarına göre, iklim değişikliği kaynaklı aşırı ısı stresinin 2030 yılına kadar dünya genelinde 80 milyon tam zamanlı iş kaybına ve 2.4 trilyon dolarlık küresel ekonomik zarara yol açması bekleniyor.

Kayıt dışı istihdam kırılganlığı: Dünya genelinde aktif iş gücünün yüzde 60'ından fazlası, herhangi bir kurumsal emeklilik planı ya da sosyal güvenlik koruması bulunmayan kayıt dışı ekonomilerde faaliyet göstererek yaşlılıkta finansal yoksulluk riskiyle karşı karşıya kalıyor.

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK GENEL MÜDÜRÜ SERKAN UĞRAŞ KAYGALA: BÜTÜNSEL YAŞAM PLANLAMASI

* Dünya genelinde yükselen uzun yaşam trendi, insanların sadece daha uzun yaşamasını değil, aynı zamanda sağlıklı, aktif ve üretken kalmasını hedefliyor. TÜİK verilerine göre Türkiye'de doğuşta beklenen yaşam süresi 78.1 yıla ulaştı. Uzayan bu döngü nedeniyle emeklilik şirketlerinin rolü, sadece finansal güvence sunmanın ötesine geçiyor. Sağlık ve finansı birleştiren bütünsel çözümler geliştirmek, fon yönetiminde sağlık teknolojileri gibi sektörlere odaklanarak reel getiri üretmek öncelikli hale geliyor. Katılımcılarımıza sunduğumuz ücretsiz ambulans ve sağlık kuruluşu indirimleri gibi ek faydalarla günlük yaşamda fark yaratmayı amaçlıyoruz.

* Müşterilerimizin yaş aralığı genişlerken dijital kanallarımızı daha kullanıcı dostu bir yapıya kavuşturuyoruz. On İkinci Kalkınma Planı çerçevesindeki Uzun Süreli Bakım Sigortası gibi mevzuatsal yenilikleri ve yatırım fonlu sigorta modellerini yakından takip ediyoruz. Emeklilik dönemindeki müşterilerimize en iyi deneyimi sunmak adına, bilgilendirme süreçlerini yeniden dizayn ettiğimiz kapsamlı bir projeyi bu yıl hayata geçiriyoruz.

* OECD raporlarının da işaret ettiği gibi, sistemdeki en büyük risk uzun yaşam karşısında birikimi erken tüketmektir. Bu yüzden düzenli maaş ödeyen Emeklilik Gelir Planı hakkında katılımcıları eksiksiz bilgilendirmeye ağırlık veriyoruz. Finansal güvenceyi genç yaşlardan itibaren inşa etmek adına çocuklara yönelik BES ürünlerini yaygınlaştırıyor, maksimum devlet katkısı avantajını öne çıkarıyoruz. Kapsamlı profil analizi yapan 'Size Özel Gelecek Planlaması' uygulamamızla müşterilerimizin sağlam adımlar atmasına olanak tanıyoruz. Biyoteknoloji ve önleyici tıptaki gelişmeler ışığında, yeni tematik fonlarla sistemin büyümesini desteklemeye ve trendlere uygun sadakat programları geliştirmeye odaklanıyoruz.

GARANTİ BBVA EMEKLİLİK GENEL MÜDÜRÜ NURDAN TUNAY GÜNAYLI: ÖMÜR BOYU ORTAKLIK

* Uzayan yaşam süreleri, emeklilik dönemini adeta ikinci bir yaşam evresine dönüştürürken daha güçlü bir finansal sürdürülebilirlik ihtiyacını da beraberinde getiriyor. Kurum olarak rolümüzü sadece finansal destek sunmanın ötesine taşıyarak, müşterilerimizin tüm yaşam döngüsüne yayılan bütüncül bir 'ömür boyu iyi yaşam ortağı' konumuna odaklanıyoruz. Finansal ve sağlıksal sürdürülebilirlik stratejimiz, bireylerin iyi yaşam standartlarını korurken enflasyon karşısında uzun vadede istikrarlı gelir yaratmasını sağlıyor. Bu doğrultuda BES ve hayat sigortası ürünlerimiz, uzun yaşam yolculuğunun en güçlü maddi ve manevi dayanağı haline geliyor.

* Yüzde 20 devlet katkısı avantajıyla büyüyen BES birikimleri, aktif çalışma hayatı sonrasında maddi özgürlüğü koruyor. Finansal okuryazarlığı artırmak adına hayata geçirdiğimiz 'Yatırım Konuşuyoruz' içerikleriyle de müşterilerimizin birikim bilincini destekliyoruz. Manevi boyutta ise 60 binden fazla müşterimizin faydalandığı Sağlıklı Yaşa programımızla; spordan yogaya, sağlıklı beslenmeden uzman seminerlerine kadar geniş bir yelpazede iyi yaşam alışkanlıklarını teşvik ediyoruz. Gelecek dönemde bu hizmetleri tek çatıda birleştiren entegre çözümler sunmayı hedefliyoruz.

* Finansal planlamada zaman en değerli varlık olduğundan, birikime mümkün olduğunca erken başlamak gerekiyor. Bileşik getirinin gücünü arkamıza alarak 18 yaş altı BES ürününe büyük önem veriyor, çocukları geleceğin bilinçli yatırımcıları olarak hazırlıyoruz. Genç kuşakların dijital dünyasına uygun hızlı, kolay ve kullanıcı dostu arayüzlerle tasarrufu bir yaşam tarzı haline getiriyoruz. Biyoteknoloji ve önleyici tıptaki gelişmelerle şekillenen yeni dönemde, giyilebilir teknoloji entegrasyonları ve iyi yaşam iş birlikleriyle ekosistemimizi büyüterek finansal güvenceyi ve yaşam kalitesini desteklemeyi sürdürüyoruz.

BNP PARIBAS CARDIF TÜRKİYE BANKA VE ACENTE SİGORTACILIĞI GENEL MÜDÜR YARDIMCISI GÖKHAN SERTSÖZ: SÜRDÜRÜLEBİLİR FİNANSAL ESENLİK

* Dünya genelinde tıp alanındaki gelişmeler ve yükselen yaşam kalitesi sayesinde insanlar artık daha uzun yaşıyor. Ancak bu olumlu gelişme, uzun yaşamı ekonomik, sosyal ve psikolojik açıdan sürdürülebilir kılma sorumluluğunu beraberinde getiriyor. Bu nedenle longevity kavramı, sadece sağlık sektörünü ilgilendiren bir başlık olmaktan çıktı; bireylerin çalışma hayatının dönüşümünü ve finansal güvenliğin nasıl sağlanacağını kapsayan çok boyutlu bir konuya dönüştü. Türkiye'de de doğurganlık oranlarının düşmesi ve yaşam beklentisinin yükselmesi, birikimlerin daha uzun bir döneme yayılmasını zorunlu kılıyor.

* Emeklilik sonrası dönemin 20-30 yılı aşabildiği günümüzde Bireysel Emeklilik Sistemi, yaşam standartlarını koruyan uzun vadeli bir finansal güvence mekanizması olarak öne çıkıyor. Düzenli tasarruf alışkanlığı, profesyonel fon yönetimi ve devlet katkısı bu hazırlığın temelini oluşturuyor. Diğer taraftan, esenlik (wellness) anlayışı da kabuk değiştirerek finansal iyilik halini içine alıyor. Biz de bu doğrultuda geliştirdiğimiz ürünlerle bireylerin gelecek kaygılarını azaltmayı, beklenmedik risklere karşı kendilerini ve yakınlarını koruma altına almayı amaçlıyoruz.

* Sigorta ve emeklilik sektörü artık sadece risk gerçekleştiğinde devreye girmiyor, tüm yaşam döngüsü boyunca bireylerin yanında yer alan bir çözüm ortağı işlevi görüyor. Sağlık odaklı asistans hizmetleri, dijital çözümler ve kişiselleştirilmiş deneyimler bu dönüşümün en somut parçaları olarak öne çıkıyor. Teknoloji yatırımlarıyla müşterilerimizin finansal farkındalığını artırırken, uzayan yaşam sürelerinde bireylerin finansal olarak güçlü, bağımsız ve güvende kalmalarını destekleyerek gelecek kaygılarını azaltıyoruz.

(BNP Paribas Cardif Türkiye Banka ve Acente Sigortacılığı Genel Müdür Yardımcısı Gökhan Sertsöz)