Türkiye'deki çarpıcı kale: Burası antik çağın gökdeleniydi

Uçhisar Kalesi, birbirine bitişik iki sivri peribacasından oluşuyor. Halk arasında büyük bölümü "Ağanın Kalesi", küçük bölümü ise "Çavuşun Kalesi" olarak adlandırılıyor. 100 metreyi aşan yüksekliğiyle kale, görünümü bakımından bir gökdeleni andırıyor. Zaten 'antik çağın gökdeleni' ifadesi de buradan geliyor.

Uçhisar Kalesi ne zaman yapıldı?

Uçhisar Kalesi'ne kesin olarak ne zaman insan eli değdiği bilinmiyor. Ancak Uçhisar'daki ilk yerleşimlerin MÖ 3. binyılda, Hititler dönemine kadar uzandığı belirtiliyor. Doğal kaya kütlesi ise daha sonraki dönemlerde oyularak barınma, gözetleme ve savunma amacıyla kullanıldı.

Kalenin kayaları Roma döneminden itibaren oyularak çok sayıda oda, ev, sığınak, depo, sarnıç, mezar ve mahzen oluşturuldu. Böylece başlangıçta doğal bir kaya oluşumu olan Uçhisar, zaman içinde geniş bir kaya yerleşimine dönüştü.

UÇHİSAR KALESİ NASIL OLUŞTU?

Uçhisar Kalesi, Kapadokya'nın karakteristik kaya oluşumlarını meydana getiren volkanik tüflerin milyonlarca yıl boyunca doğal yollarla aşınması sonucunda şekillendi.

Erciyes, Hasan Dağı ve Göllü Dağı'nın volkanik faaliyetleriyle oluşan tüf tabakaları, zaman içinde rüzgar ve suyun etkisiyle aşındı. Bu süreç, bölgede peribacaları ve farklı biçimlerde kaya oluşumlarının ortaya çıkmasını sağladı. Uçhisar da bu doğal oluşumların insanlar tarafından oyularak kullanıldığı en dikkat çekici örneklerden biri haline geldi.

KAYALARIN İÇİNDEKİ YAŞAM ALANI

Kalenin önemli özelliklerinden biri, doğal kaya kütlesinin farklı dönemlerde insanların ihtiyaçlarına göre şekillendirilmiş olması.

Roma döneminden itibaren kayaların içine odalar, evler, sığınaklar, depolar, sarnıçlar, mezarlar ve mahzenler oyuldu.

Kale ve çevresindeki kaya mekânları, yalnızca barınma amacıyla değil, farklı ihtiyaçlar için de kullanıldı.

Uçhisar Belediyesi, kale ve çevresindeki kayalara oyulmuş mağaralar, ibadethaneler ve yaşam alanlarının erken Hristiyanlık döneminin izlerini taşıdığını belirtiyor.

KAYA MEZARLARI DA VAR

Kalenin zirvesinde çok sayıda oyma küp, kaya mezarı ve büyük bir sarnıç bulunuyor. Çevredeki kaya mekânları ise sonraki dönemlerde üzüm ve patates depolamak için kullanıldı.

GÖZETLEME VE SAVUNMA KULESİ

Uçhisar Kalesi'nin yüksek konumu, tarih boyunca savunma ve gözetleme açısından önem taşıdı. Kalede savunmada kullanılmak üzere büyük taş gülleler vardı.

Bizans döneminde de stratejik önemini koruyan Uçhisar, daha sonraki dönemlerde Selçuklu ve Beylikler döneminde önemli bir savunma merkezi oldu. Başhisar (Ürgüp), Ortahisar ve Uçhisar kaleleri, Selçuklu döneminde bölgenin üç önemli koruma noktasını oluşturuyordu.

UÇ BEYLİĞİ DÖNEMİNDEN OSMANLIYA

Uçhisar, Selçukluların doğu sınırı ile Karamanoğullarının doğu sınırında bulunan bir sınır bölgesi konumundaydı. Bu nedenle "Uçhisar" adıyla anılmaya başladı.

Selçuklu döneminde bir uç beyliği konumundaki Uçhisar Kalesi'nin çevresinde yoğun bir nüfus yaşıyordu.

Osmanlı Beyliği'nin II. Bayezid döneminde bölgeye hakim olmasının ardından Uçhisar Kalesi II. Bayezid'e teslim edildi. Kale, Osmanlı döneminde de önemini korudu.

BİNLERCE KİŞİ YAŞIYORDU

Uçhisar Kalesi ve çevresindeki yerleşim, yalnızca askeri amaçlarla sınırlı kalmadı. Kaya kütlesinin çevresi ve içindeki mekânlar uzun yıllar boyunca insanların günlük yaşamının bir parçası oldu.

Zaman içinde kaya mekânlarının kullanım amacı da değişti. Daha önce yaşam ve savunma alanı olarak kullanılan bazı bölümler, sonraki dönemlerde tarımsal ürünlerin muhafazasında değerlendirildi.

KAPADOKYA'YI KUŞ BAKIŞI İZLİYOR

Uçhisar Kalesi bugün ziyaretçilerin merdivenlerle zirveye çıkarak Kapadokya'nın vadilerini ve kaya oluşumlarını yüksekten izleyebildiği önemli seyir noktalarından biri.

Güvercinlik Vadisi'nden Göreme'ye, Kılıçlar Vadisi'nden Kızılçukur'a ve Avanos'a kadar uzanan geniş Kapadokya manzarası kalenin zirvesinden görülebiliyor.