Burası Türkiye'de: Bir spor stadyumu nasıl bir anda vahşi ölüm arenasına dönüştü?

UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'nde yer alan Perge Antik Kenti'nde "Geleceğe Miras" projesi kapsamında sürdürülen kazılarda, Roma dönemindeki ceza ve eğlence kültürüne dair yeni bulgulara ulaşıldı.

Yapılan çalışmalarda, stadyumun kuzey bölümünün bir duvarla çevrilerek amfi tiyatroya dönüştürüldüğü ve alana giyotin tekniğiyle çalışan özgün bir hayvan salım mekanizması kurulduğu tespit edildi.

Stadyuma kafeslerle getirildiği öngörülen vahşi hayvanların, giyotin tekniğiyle çalışan kapılardan alana salınarak mahkumların infaz edildiği gösterilerde kullanıldığı değerlendiriliyor.

Perge Kazı Başkan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Aytaç Dönmez, AA muhabirine, 250 metre uzunluğuyla Pamfilya'nın en anıtsal yapılarından biri olan stadyumun, milattan sonra 1. yüzyılda inşa edildiğini söyledi.

Dönmez, 2018 ile 2025 yılları arasında yapılan çalışmalarda, stadyumun 3. yüzyıldaki değişikliklerle Roma kültürünü temsil eden bir yapıya büründüğü yönünde veriler elde ettiklerini ifade etti.

Roma döneminde stadyumun kuzey bölümünün duvarla çevrilerek alanın bir amfi tiyatroya dönüştürüldüğünü belirten Dönmez, "Kazılar sonucunda ulaştığımız bazı kaide buluntularının platform kurulumları ve 'Damnatio ad Bestias' dediğimiz, Roma döneminde arenalarda yapılan infazlarda çarmıhların gerildiği ya da platformların kurulduğu kaideler olduğunu anladık. Bu çok önemli bir buluntuydu." dedi.

PERGE'DEKİ SİSTEM EŞSİZ

Hayvanlara atılma cezasının Roma'daki Kolezyum ile benzerlikler gösterse de Perge'deki sistemin eşsiz olduğuna işaret eden Dönmez, şöyle konuştu:

ANİ ŞEKİLDE HAYVANLARI SALIYORLARDI

"Kolezyum'da yer altı hücrelerinden dikey olarak çıkan hayvanların, burada giyotin kapılarla, arenaya yatay olarak aniden salınarak insanları heyecanlandıran yenilikçi bir yaklaşım olduğunu anladık. Pamfilya bölgesinde yaptığımız gözlemlerde birçok tiyatronun da bu şekilde arenalara dönüştürüldüğünü ve hepsinde benzer kapıların yer aldığını anladık. Stadyumdaki kapılar özellikle vahşi hayvanların arenalara kafesler içinde getirilip, ani bir şekilde salınmasını sağlıyordu."

Dönmez, kazılarda sadece mimari kanıtlara değil, bu mekanizmaların nasıl kullanıldığını gösteren görsel belgelere de ulaşıldığını dile getirdi.

Kazılarda ele geçen seramik kapaklarda Roma gösteri kültürünü temsil eden görseller, hayvanlara mahkumiyet olarak adlandırılan idam sahnelerinin tasvirlerinin yer aldığını belirten Dönmez, bunun da ortaya koydukları tezi doğrular nitelikte olduğunu söyledi.

Arenadaki çalışmaların neredeyse tamamlandığını, koşu pisti olarak adlandırılan bölümdeki çalışmalarda da büyük yol aldıklarını kaydeden Dönmez, özellikle o bölümü ortadan ikiye bölen bir yapı bloğu olmasının dikkati çekici olduğunu vurguladı.

ARABALI YARIŞLAR DA YAPILMIŞ OLABİLİR

Stadyumların genellikle "soft sporlara" ev sahipliği yaptığını ancak Roma döneminde gladyatör ve hayvanlı gösterilere sahne olduğunun bilindiğini kaydeden Dönmez, "Alanın ortadan bölünmüş olması araba yarışlarının yapılmış olabileceğine işaret ediyor olabilir. Çünkü Roma'da araba yarışları da popülerdi. Bu bağlamda, pistin diğer tarafının da kısa mesafeli araba yarışları için kullanılmış olabileceğine odaklanmış durumdayız." diye konuştu.

Dönmez, kentte çalışmaların devam ettiğini de sözlerine ekledi.