PİYASALAR
Ufuk Tarhan
[email protected]

Gelecek ve filantropi

Günümüzde pek çok insan, sürdürülebilir küresel gelecek için etik değerlerin ve doğaya duyarlılığın artmasını, kapsayıcı, eşitlikçi, şeffaf, dürüst ve özgür uluslararası ticari, hukuki yeni yaşamsal sistemlerin kurulmasını gerekli görüyor.

Açlık, fakirlik, obezite, politikacılar eliyle körüklenen terör, zorunlu göçler, silah ve uyuşturucu ağları, güç savaşları, siber tehditler, iklim felaketleri, küresel ısınma vb. günümüzün büyük insanlık sorunları... Dünya öyle bir hale geldi ki kapitalizmin sömürgenleri sanki kitlelerin refahı, dünyanın sürdürülebilirliği için değil de, dünyanın kaynaklarını tüketmek, hırpalamak, gelir dağılımı eşitsizliklerini büyütmek için çalışıyorlar. Demografik yapısı giderek değişen, sürdürülebilirlik dengeleri sürekli bozulan dünyamızda büyüyen, çeşitlenen ve çoğalan problemleri tek başına devletlerin, yardım kuruluşlarının, birtakım bireysel ve kurumsal çabaların, sistemsiz, düzensiz çözmesi artık imkansız. İşte bu yüzden filantropik yapılanmalar yani yardımseverlik bilinç ve uygulamaları ile sosyal sorumluluk ve sürdürebilirlik projeleri giderek yükseliyor. Bireylerin farkındalık, duyarlılık ve sorumluluk alma bilinci gelişiyor. Sonuç olarak içine girdiğimiz yeni 10 yılda filantropi; ‘yardımseverlik’ başlığı altında ‘tanımadıklarımıza yardım’, ‘parasal, maddi bağış’ ve ‘gönüllü zaman kullanımı’ katlanarak artma eğiliminde…

30 MİLYAR DOLARA YAKLAŞAN BİR EKOSİSTEM

Wikipedia’da dünyanın en fazla yardım yapan ilk 40 hayır kurumuna ve filantropik organizasyon listesine baktığımızda, en tepede 51 milyar dolar ile Melinda-Bill Gates Vakfı’nı görüyoruz. Bu ilk 40 listesinin toplamı ise yaklaşık 500 milyar dolar… Dünyayı yansıtmaktan uzak bu sınırlı hali ile bile Türkiye bütçesinin yaklaşık 5 misli. Kuşkusuz bunun dışında her ülkede ve toplumda farklı şekillerde (eğitim, sağlık, beslenme, iş/yatırım vb.) yardım yapmaya çalışan binlerce bireysel, kurumsal ya da mikro örgütlenme ve faaliyet var. Mesela Çin… Çin’de yaklaşık 1 milyona yakın yardım kuruluşu bulunuyor. 50 milyondan fazla Çinli gönüllü, yardımsever olarak kayıtlı. Filantropi sektörünün ekonomik değeri 2018 verilerine göre gayrimilli hasılanın yüzde 1,8’ine denk geliyor ve 30 milyar dolara yaklaştığı tahmin ediliyor. 

YARDIM VE BAĞIŞ YAPMA EĞİLİMİ NEDEN TETİKLENİYOR?

Hangi milletten, coğrafyadan olursa olsun; kitlelerin, özellikle de gençliğin mevcut yapılara güveni ağır yara almış durumda. Yüzleştiğimiz uluslararası ve sosyal  problemlere gerçekten çözüm üretmek istiyorsak, dünyayı ve kaynaklarını tüm insanlığın ortak mirası olarak kabul etmemiz gerektiğine dayanan bir bakış açısı hızla yükseliyor. O yüzden başta filantropik organizasyonlar ve yapılanmalar eliyle olmak üzere, dünyanın bu köklü ve derin problemlere çare arayışları, sömürü ve savaşın önünü kesecek buluşlar yapma çabası artıyor. Tüm dünyada bireyler, kurumsal şirketler ve zenginler giderek daha fazla sorumluluk duyuyor, çare arıyor. Dolayısıyla yardım ve bağış yapma eğilimi sergiliyor. Bütün bunlar; filantropi bütçelerinin daha çok büyümesine ve şeffaflık, güvenilirlik, erişilebilirlik ve bürokratik kısıtlardan kurtulma ihtiyacının artmasına neden oluyor. İşte tam burada ‘blockchain ve kripto paralar’, bu tıkanmışlığa alternatif çıkış yollarını yaratmak için hızla ilerliyor. Özetle yakın gelecekte filantropik, yardımsever kafa yapısı ve uygulamalar, teknolojinin sağlayacağı olanaklarla hızla gelişecek ve mutlaka o gelecek güzel gelecek…