PİYASALAR
Serhat Özeren
[email protected]

Amazon’un Türkiye pazarına girişinin ardından neler oldu?

Dünyanın en değerli ikinci şirketi olan Amerikalı e-ticaret ve perakende devi Amazon'un piyasa değeri 1 trilyon dolara ulaşmış durumda. Amazon, Amerikalı teknoloji devi Apple'ın piyasa değerinin 2 Ağustos'ta 1 trilyon dolara tırmanmasının ardından bu seviyeye ulaşan ikinci şirket olurken, dünyanın en zengin milyarderi olan Amazon kurucusu ve üst yöneticisi (CEO) Jeff Bezos'un serveti de 167 milyar doların üzerine çıktı. Türkiye e-ticaret ve perakende piyasasına giren Amazon'un, tüketicilere farklı seçenekler, üreticilere ise ek satış imkanları ortaya koyması beklenirken şu an için sınırlı bir satış hizmeti sunuyor

Özellikle en güçlü kısımlarını henüz Türk tüketicisinin hizmetine sunmamış durumda. Buradan hareketle, Amazon’un Türkiye pazarına girişinin ardından sektöre etkisinin neler olduğu sorusuna, ‘bekle ve gör’ seçeneğini kullanmayı seçmiş olabileceği cevabını vermek yanlış olmaz diye düşünüyorum. Dünyanın en fazla gelir elde eden internet şirketi olan Amazon, ABD'nin en fazla işveren ikinci şirketi konumunda bulunurken, ülkede bugüne kadar yaptığı toplam yatırım ise 160 milyar doların üzerinde bulunuyor. Şirketin Seattle kentindeki 33 binasında 45 binden fazla çalışanı bulunuyor. Bu kente 3.7 milyar dolarlık altyapı yatırımı yapan firmanın şehre yaptığı diğer doğrudan harcamalar ise 1.4 milyar dolara ulaşıyor. Amazon'un Seattle kentine yaptığı yatırımlar sayesinde şehre dolaylı yoldan 38 milyar dolarlık yatırım, kişisel gelirlere de 17 milyar dolarlık katkı gerçekleşirken, şirket sayesinde kentte 53 bin kişilik ek istihdam yaratılmış durumda. 

AVRUPA PAZARINA 1998'DE GİRDİ

Amazon, 1994 yılında ABD'de kurulmasının ardından 1998'de İngiltere ve Almanya'da, 2000'de ise Fransa'da hizmet vermeye başlarken, 2010-2011'de sırasıyla İtalya ve İspanya pazarlarına girdi. Ayrıca, Hollanda ve İrlanda'da hizmet veren şirketin, Avrupa'da 50 binden fazla çalışanı bulunuyor. Bu kıtada her yıl 1 milyardan fazla ürünü tüketicilere ulaştıran Amazon, Avrupa genelinde bin 300 dağıtım deposu kurmayı planladığını duyurmuştu.ABD, Kanada, Meksika, Brezilya ve söz konusu 7 Avrupa ülkesinin dışında şirket Japonya, Çin, Hindistan ve Avustralya'da faaliyet gösteriyor. 

ULUSLARARASI İŞ BİRLİKLERİ DESTEKLENMELİ 

Ülkemizde milyarlarca dolar ciro yapıp hiçbir yatırım yapmayan ve hatta sermaye bile getirmeyen şirketler var. Amazon gibi bir yapıdan Türkiye olarak nasıl faydalanabiliriz? 
Amazon, dünyanın en büyük perakende gücü. Türkiye’de üretilen ürünlerin belli oranlarda yurt dışı satışı için iş birlikleri geliştirebiliriz. Ama Bakanlıklar seviyesinde bu gündem olmazsa, Amazon da diğer yabancı şirketler de yalnızca satışlarına bakarlar ve ülkemizden topladıkları gelirleri kendilerine transfer ederler. Bu şirketlerle rekabet etmektense iş birliği yollarını ve onları ülkemizin menfaatine nasıl kullanabiliriz seçenekleri üzerinde durmalıyız.Yerli üretimi arttırmanın yollarını bıkmadan usanmadan araştırmalıyız, Ar-Ge çalışmalarına hız vermeliyiz ve bazı konularda ise Amazon gibi dünya devi şirketlerle iş birliği yapmalıyız. Serbest piyasa demek her istediğin yapılması anlamına mı gelir? Kesinlikle hayır. Serbest piyasa herkesin elini kolunu sallaya sallaya ülkemize gelip ne isterse yapması veya satması değildir. Ülkemizdeki gibi bir serbestlik en demokratik ülkelerde bile yok. Önce ülkenin menfaatleri ve yerli üreticinin korunması gelir. Ama yurt dışına açılma yollarını ve bu hedefi de unutmadan iş birliklerini geliştirmeliyiz. Akıllı olalım, kazan-kazan seçeneğini kullanalım.