PİYASALAR

Türkiye'de bireysel bağışçılık ne durumda?

TÜSEV tarafından hayata geçirilen 'Türkiye’de Bireysel Bağışçılık ve Hayırseverlik 2019 Raporu'; Koç Üniversitesi Sivil Toplum ve Hayırseverlik Araştırmaları Merkezi’nden Prof. Dr. Ali Çarkoğlu ve Dr. Öğretim Üyesi S. Erdem Aytaç tarafından hazırlandı. Rapor; sosyal sermaye ve sivil toplum’, Türkiye’de bireysel bağışlar ve bağış yapma motivasyonları’ üst başlıklarında, ihtiyaç sahiplerine doğrudan yapılan yardımlar’, sivil toplum kuruluşlarına yapılan bağışlar’ , faaliyetlere katılım ile bağış yapma motivasyonları’ ve tercih edilen yöntemler’ konuları özelinde Türkiye’de bireysel bağışçılığın detaylı bir fotoğrafını çekiyor.

Bir yılda yapılan kişi başı yardım  ve bağışların toplamı yaklaşık 303 TL

Raporun verilerine göre bireylerin bir yıl içerisinde yaptığı bağış ve yardımlar 228 TL iken, bu rakam 2019’da 303 TL olarak hesaplandı. Aradan geçen 4 yıldaki enflasyon göz önünde bulundurulduğunda, bu rakamın en az 360 TL olması gerekirdi. Özetle, aradan geçen 4 yılda, bireysel bağışlarda reel anlamda bir düşüş gözlendiğini söylemek mümkün. Kırılıma bakıldığında ise kuruluşlara verilen bağışların arttığı, buna mukabil akraba, komşu ve dilencilere verilen bağışların azaldığı, zekât ve fitrelerin de düştüğü göze çarpıyor.

Eğitim 

2015'teki araştırmaya katılan bireylerin yalnızca yüzde 7’si mevcut problemlerin çözümünde sivil toplum kuruluşlarının çok etkisi olabileceğini belirtirken, aradan geçen 4 senede bu oranının iki katına çıkmış olması, bireylerin daha iyi bir toplum için STK’lara atfettiği artan önemin bir yansıması… Yoksullara yardımın STK’ların görevi olduğunu düşünenlerin oranında da artışa işaret eden araştırma bulguları, bireyler nezdinde Türkiye’de STK’ların en çok faaliyet gösterdiği alanların eğitim, dezavantajlı grupların güçlenmeleri ve gıda yardımı, en etkili oldukları alanların ise ağaçlandırma ve çevreyi koruma, engellilere destek ve sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi olduğunu ortaya koyuyor.

Bağış ve yardımları doğrudan ulaştırma eğilimi devam ediyor

Bireylerin bağış ve yardımlarını ulaştırma bağlamındaki tercihleri incelendiğinde, 2019 yılı araştırması ile TÜSEV’in bundan 15 yıl önce hayata geçirdiği araştırmanın sonuçları benzerlik gösteriyor. Elindeki parayı bağışlayacak olsa, bu bağışı ilgili bir kuruluş aracılığıyla yapmayı tercih edeceklerin yüzdesi yalnızca 12. Bu tercihin altında yatan sebepler ise bağışın miktarı ve düzensiz olması ile kuruluşlara duyulan güvensizlik olarak öne çıkıyor.

Sivil topluma katılım ne durumda?

Türkiye’de Bireysel Bağışçılık ve Hayırseverlik 2019 Raporu, bireylerin sivil topluma katılımlarına yönelik veriler de sunuyor. Rapor bulgularına göre, bireylerin %7’si son bir yıl içinde gönüllü katılım esasına dayalı bir kuruluşa üye olduğunu belirtiyor. Gönüllü çalışanların oranı %7, toplantılara katılanların oranı %6 ve aidat dışında bağışta bulunanların oranı ise %15. Bireylerin gönüllü faaliyetlere katılmamalarının altında yatan sebepler, bu tür faaliyetlere ayrılacak paralarının olmaması (%27), bu faaliyetlerin şeffaf bir şekilde yapılmadığına inanmaları (%14) ve bireylerin çevrelerinde bu tür faaliyetlere katılan kimse olmaması (%13) olarak sıralanıyor. Peki, bireyleri STK’larda gönüllü faaliyetlere katılmaya iten nedenler neler? Bu sorunun cevabı incelendiğinde ise bu çalışmalardan kişisel olarak haz alıyor olmaları %26 ile ilk sırada, bu çalışmalar esnasında başka insanlarla tanışmaları %16 ile ikinci sırada ve bu çalışmaların insanların ihtiyaçlarına cevap veriyor olması ise %15 ile üçüncü sırada yer alıyor.

Bireyler bağış yaparken hangi yöntemleri kullanıyor?

Bireylerin bağış yaparken tercih ettikleri yöntemler incelendiğinde nakit para ile bağış % 34,4'lük oranla ilk sırada yer alıyor. Kamusal bir alanda karşılaşılan bağış kutuları aracılığı ile bağış yapmak ise %20,3 ile ikinci sırada, bağış toplanan kermes, yemek gibi bir etkinlikte bağış yapmak ise %13,3 ile üçüncü sırada yer alıyor. Türkiye’de Bireysel Bağışçılık ve Hayırseverlik 2019 raporu, aynı zamanda bireylerin bağış yapma motivasyonlarını da mercek altına alıyor.