PİYASALAR

İMİB Türk doğal taşını, ‘Turkish Stones’ mottosuyla dünyaya tanıtacak

Türkiye, jeolojik yapısı sayesinde 650’den fazla çeşit ve desende zengin doğal taş kaynaklarına sahip bir ülke konumunda. Dünyanın en önemli yapılarında tercih edilen Türk mermeri ve doğal taşlarında son dönemde markalaşma atılımları söz konusu. Bu bağlamda ‘Turkish Stones’ mottosuyla Türk doğal taşlarını tüm dünyada kalite anlayışıyla yeniden konumlamak için kollarını sıvadıklarını söyleyen İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) Başkanı Aydın Dinçer, 2023 hedefleri için birlik olarak var güçleriyle çalıştıklarının altını çiziyor

Mustafa Gündoğdu / [email protected]

2017 yılında dünya doğal taş ithalatı yaklaşık 17.8 milyar dolar seviyesindeyken, dünya ithalatının yaklaşık yüzde 11,5’ini Türkiye’nin ihraç ettiği doğal taşların oluşturduğunu ifade eden İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) Başkanı Aydın Dinçer, Türkiye’nin özellikle mermer alanında dünyada fark yarattığını aktarıyor. Ülkemizin dünyada işlenmiş mermerde yüzde 25, blok mermerde yüzde 33 paya sahip olduğunu söyleyen Dinçer, doğal taş ve mermer sektörünün perspektifini, Platin okurlarıyla paylaşıyor.

> 2018 yılı Türk mermercileri için nasıl geçti? Sektör toplamda ne kadarlık bir büyüklüğe ulaştı? 

Ülkemizin 2018 yılı maden ihracatı 4.56 milyar dolar olarak gerçekleşti. İnşaat sektörünün ana malzemesi olan doğal taş ihracatımız ise bir önceki yıla oranla yüzde 6,8’lik bir düşüşle 1.91 milyar dolar olarak gerçekleşti. Doğal taş sektörünün bir önceki yıl toplam maden ihracatındaki payı yüzde 43,7’yken, 2018 yılındaki payı yüzde 41,8’e geriledi. İhracat rakamlarını blok ve işlenmiş doğal taş olarak incelediğimizde ise işlenmiş doğal taş ihracatı 2018 yılında bir önceki yıla oranla yüzde 2,04’lük artışla 953 milyon dolar olurken, blok doğal taş ihracatımız bir önceki yıla oranla yüzde 14,20’lik düşüşle 955.3 milyon dolar olarak gerçekleşti. Doğal taş ihracatındaki bu duruma Çin’de inşaat sektörünün durağan olması ve Çin pazarının daralmasının etkisi çok büyük. 2018 yılında ülkemizde 3 bin 809 firma doğal taş ihracatı gerçekleştirdi. 

> Sektörün 2019 yılı için hedefleri neler? Yıl sonunda toplamda ne kadarlık bir büyüme elde etmeyi planlıyorsunuz?

Sektör olarak 2019 yılında öncelikli olarak bulunduğumuz konumu korumayı hedefliyoruz. 2019 yılında gelişebilecek sektörel olumsuzluklara hazırlıklı olarak ihracatımızı artırmaya yönelik çalışmalara devam edeceğiz. İhracatçı birliklerinin üzerine düşen ana görev ihracatı artırmak. 

Doğal taş sektörü; yüksek ihracat potansiyeli, iç piyasa tüketimi, doğal taş makineleri üretimi ve ihracatı ile Türkiye ekonomisine önemli bir katkı sağlıyor. Özellikle son dönemde mermer üretiminde klasik mermer üretim yöntemlerinin değişmeye başlaması, nitelikli iş gücü ve ileri teknolojiye dayanan modern üretim yöntemlerinin daha çok kullanılmaya başlanması, büyük firmaların yapmış oldukları yatırımlarla birlikte bütünleşmiş üretim yapan tesislerin de devreye girmesiyle işlenmiş mermer üretiminde büyük artış kaydedildi. 
Mevcut pazarlarımızı korumakla birlikte yeni pazarlara ihracatımızın artması yönündeki faaliyetler de önceliklerimiz arasında. Türk mermerinin dünya mermer pazarında marka yapılması amacıyla, İMİB olarak Türk doğal taşını dünyaya tanıtmak adına ‘Turkish Stones’ mottosu ile yurt dışındaki etkinliklerde yer almaya devam edeceğiz. 

> Bugün Türkiye mermer pazarı dediğimizde toplamda ne kadarlık bir büyüklükten bahsediyoruz? 

İnşaat sektörünün canlılığına bağlı olarak mermer sektörü hareket ediyor. Maalesef mermer görünümlü doğal olmayan malzemeler de taklit yöntemiyle mermerin yerini almaya çalışıyor. Ancak, doğal malzeme her zaman daha sağlıklı ve dayanıklı. Bu özelliklerine de dikkat çekerek mermer kullanımını artırmaya çalışıyoruz. Kamu binalarında da kullanılması gerekliliğini ve özellikle ithal malzemelerden uzak durulması gerektiğini de her ortamda dile getiriyoruz.
 
> Yurt dışında Türk mermeri hangi noktada bulunuyor? Türk mermerini diğer mermerlerden ayıran özellikler neler?

Türkiye doğal taş sektörü; çeşit ve rezerv zenginliği, deniz ulaşımında nakliye kolaylığı, kullanılan yeni teknolojiler ve geniş renk skalası ile dünya doğal taş piyasasında çok önemli bir yerde. Ülkemiz, jeolojik yapısı sayesinde bugünkü bilgilere göre 650’den fazla çeşit ve desende zengin doğal taş kaynaklarına sahip. Doğal taşın güvenilir ve sağlıklı bir malzeme olması nedeniyle iç tüketimdeki artışın yanı sıra Türk doğal taşlarının yurt dışındaki kullanımının hızla yaygınlaşacağını ümit ediyoruz. Kalitesi ve zengin renk seçenekleri ile fark yaratan doğal taşlarımızın dünyanın önemli merkezlerindeki seçkin mekanlarında tercih edilerek kullanılıyor olması sevindirici. Türkiye’de çıkarılan doğal taşlarımızın her biri proje cinsine göre dünya çapında ilgi görüyor. ABD’de Beyaz Saray, JFK Havaalanı, Las Vegas Casino’ları, Vatikan’daki San Pietro (St. Peter) Kilisesi, Alman Parlamentosu, Fransa Parlamentosu, Avusturya’daki Disneyland, Suudi Arabistan’daki üniversite ve bankalar örnek olarak gösterilebilir. Dünyanın dört bir yanındaki pek çok lüks otelde de Türk mermeri tercih ediliyor.

Sektörün ihracat potansiyeli, yatırımlara paralel olarak hızla gelişiyor. Türkiye’nin sektör İhracatının en önemli kısmını oluşturan işlenmiş mermer ve traverten ihracatında ilk sırada yer alan ülke ABD. ABD’yi Suudi Arabistan ve Irak takip ediyor. Blok mermer ihracatında ise en önemli alıcı yine Çin Halk Cumhuriyeti. Bu ülkeyi sırasıyla Hindistan ve İtalya izliyor. Dünya işlenmiş mermer-traverten ihracatında Türkiye üçüncü sırada yer alırken; birinci sırada Çin, ikinci sırada İtalya yer alıyor. Blok mermer-traverten ihracatında ise Türkiye dünyada birinci konumda bulunuyor.
 
> Sektörün 2023 hedeflerini öğrenebilir miyiz? 2023 yılında Türk mermercileri olarak toplamda ne kadarlık ihracata imza atacaksınız ve yurt içi tüketim hangi seviyelere gelmiş olacak?

Biz biliyoruz ki; ihracat için üretim, üretim için ise teşvikler şart. 2023 yıl hedeflerine ulaşmamız için 2019 ve sonraki yıllarda çok çalışmalıyız. Türkiye ekonomisi için maden ocakları da sanayi kuruluşları gibi önem arz ediyor. Bu nedenle sürdürülebilir madencilik için yatırımların gerçekleştirilmesi, bu noktada da devlet teşviklerinin artırılması gerekiyor. Önümüzdeki süreçte bürokratik engellerin kaldırılması ve izin süreçlerinin hızlandırılması ile daha fazla üretim yapabilir, ihracatımızı da artırabiliriz. 

> Türk mermerinin uzun yıllardır yurt dışında markalaşma sorunu bulunuyor. Sektörün bu sorunu aşması için neler yapması gerekiyor?

Bizim için Türk doğal taşının en büyük gündem maddelerinden biri de markalaşma. Biz Turkish Stones markasını tüm dünyada Türk doğal taşının kalitesini yansıtan bir marka olarak konumluyoruz. Türkiye, dünyanın en kaliteli, en çeşitli mermer yataklarına sahip. Kalitemizin bilinmesi, tanınması, mermerimizin şık ve konforlu bir tasarım malzemesi olduğunu Turkish Stones markasıyla tüm dünyaya anlatmak için tüm platformları kullanıyoruz. Dünyada karar vericiler ve son kullanıcının Turkish Stones’u tanıması sektörü düşük fiyat sıkıntısından kurtaracak, markalaşma süreci ihracatımıza olumlu yansıyacaktır. 

2018 Kasım’ında başladığımız sektörel ticaret heyeti organizasyonlarımıza 2019 yılında da devam edeceğiz. Her ay belirlediğimiz hedef ülkelere sektörel ticaret heyetleri düzenleyeceğiz. Geçtiğimiz kasım ayından bu yana dokuz ülkeye yönelik ticaret heyetleri gerçekleştirdik. Önümüzdeki dönemde de Arjantin, Şili, Almanya, Hindistan, İngiltere, BAE, Brezilya, Meksika, Kuveyt, Katar ve daha başka ülkelere ticaret heyetleri düzenleyeceğiz. Mevcut pazarlarımızı korumakla birlikte yeni pazarlara ihracatımızın artması yönündeki faaliyetler de önceliklerimiz arasında. Doğal taş pazarının büyütülmesine yönelik tasarım ve mimarinin bir parçası olarak Türk mermerinin dünya mermer pazarında marka yapılması amacıyla, İMİB olarak Türk taşını dünyaya tanıtmak adına Turkish Stones mottosu ile yurt dışındaki etkinliklerde yer almaya devam edeceğiz. Özellikle, son kullanıcılar, mimarlar, tasarımcılar ve proje firmalarını hedefleyen tanıtım çalışmalarımıza ilerleyen günlerde Amerika’dan başlayarak, İngiltere, İtalya gibi tasarımın önde geldiği ülkelerde devam edeceğiz. 

> Sektörde uzun zamandır konuşulan Çin tehlikesinde son durum hakkında bilgi alabilir miyiz? Türk mermeri Çin kaynaklı sıkıntıları atlatmak için ne gibi adımlar atmalı?

Çin’de inşaat sektörünün durağan olması ve Çin pazarının daralmasının doğal taş ihracatımıza çok büyük olumsuz etkisi oldu. Hedeflerimize ulaşmak için Çin önemli bir pazar. Orada yaşanan krizin bize yansımasını minimize etmek için çalışmamız gerektiğini biliyoruz. Çin pazarındaki kayıplarımızı yeni pazarlarla kapatmak için çalışıyoruz ve bu kapsamda yukarıda bahsettiğim ticaret heyetlerine önem veriyoruz. İhracatçı birliklerinin üzerine düşen ana görev ihracatı artırmak. Bunun için elimizden ne geliyorsa yapmaya hazırız. 

Mevcut ekonomik durumda bunu nasıl avantaja döndürebiliriz ona bakıyoruz. Yurt içinde artan ve azalan döviz kurlarının istikrarlı hale gelmesi ile sektör ileriye dönük satış anlaşmalarını daha rahat yapabilecektir. Bunun yanı sıra, ABD’nin başlattığı ticaret savaşlarının tüm dünyayı etkilediği görülüyor. Bu savaşlarda bir yumuşama olması halinde bu durum tüm dünya ülkelerine olumlu yansıyacak, dolayısıyla inşaat sektörüne bağlı olarak doğal taş sektörümüzü de olumlu etkileyecektir. 

>Sektörünüzde en çok dile getirilen bir diğer sorun, çevre kirliliği... Bu hassas konuda ne gibi adımlar atıyorsunuz?

Sektörün diğer bir gündem maddesi, sektörle ilgili yanlış ve olumsuz algıları değiştirmek ve sektörle ilgili doğruları anlatmak olmalı. Bizler, çevre, iş güvenliği gibi konulardaki hassasiyetimizi kamuoyuna daha çok duyurmak için çaba sarf ediyoruz.  
Kamuoyunda madencilik alanında çevrecilik açısından var olan yargıların kırılması amacıyla İMİB desteği ile bir bilim heyeti kuruldu. Heyet, ülkemizdeki madencilik sektörünün farklı bilim dalları açısından değerlendirilmesi, çevresel anlamda oluşan yanlış algının dağıtılması ve bu konudaki çalışmaları inceleyerek, paydaşlar nezdinde istatiksel bilgilerle aktarılması ve projeler geliştirilmesi çerçevesinde yapılandı. 

> Bilim heyetiniz kimlerden oluşuyor? Bu konudaki çalışmalarınız hakkında bilgi alabilir miyiz?

İstanbul Maden İhracatçıları Birliği ile Süleyman Demirel Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Ege Üniversitesi ve Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi’nden konusunda uzman 12 akademisyenden oluşan bilim heyetimiz, Nisan 2018’den itibaren ‘Türkiye Doğal Taş Potansiyeli, Ekonomisi ve Çevresel Etkileşimleri’ isimli proje için çalışmalara başladı.

Son durumda, heyet tarafından proje final raporu hazırlandı. Araştırma bulgularının proje amacına yönelik olarak bütüncül değerlendirilmesi ve sürdürülebilir doğal taş işletmeciliğine yönelik öneriler final raporunda sunulacak ve yakın bir zamanda raporumuzu kamuoyu ile paylaşacağız. Madencilik faaliyetlerinin tümü orman alanlarının binde 2,5’inde gerçekleşiyor. Buna karşın orman idaresinin gelirlerinin yüzde 58’i madencilik sektöründen. Bu kaynaklar Türkiye’de ormanlarımızın yangından korunması faaliyetleri, yeni teknolojilerin edinilmesi ve yeni ormanlar meydana getirilmesi için kullanılıyor. Büyük resme bakarsak madencilik sektörü çevreye bu anlamda katkı yaparak sürdürülebilir madencilik yapıyor.