Ufuk Tarhan
tufuk@m-gen.biz

Şimdi insanlık düşünsün

Dünyada yaşanan gelişmeler, okuduğumuz haberler ve sosyal medyada paylaşılan veriler, farklı bir döneme girdiğimize işaret ediyor. Hayatın her alanı inanılmaz hızlandı. Üstelik, bu değişimin gerisinde kalmak gibi bir şansımız da yok.

Ufuk Tarhan / tufuk@m-gen.biz

Son aylarda, hatta haftalarda sosyal medyadan paylaşılan ve benim de gecemi gündüzüme katıp herkes çabucak anlasın, bir de tercüme ile uğraşmasın diye Türkçe alt yazı ekleyip yorum, detay katıp aktardığım içeriklere bakınca… 

- Vay canına… Çok hızlandı yahu her şey! Zıvanadan çıkmak üzere... Ya biri dünyaya dur desin ya da hepimiz vites yükseltmek zorundayız. Hatta turbo programa geçmeliyiz hissine kapılmaktan kendimi alamıyorum… Böyle hissetmeme neden olan ve peş peşe, hiç durmaksızın önümüze düşen haberler, gelişmelerden sadece birkaçı…

1-Dünyanın artık bir robot vatandaşı var: Şimdiye kadar teknoloji meraklılarının bildiği, takip ettiği insansı robot Sophia, artık bir Suudi Arabistanlı ve çok meşhur. Şimdi onu tüm dünya tanıyor. Sophia, 24-25-26 Ekim 2017’de Riyad’da yapılan ‘Future Investment Institute’ konferansında aralara espriler de karıştırdığı bir konuşma yaptı, gazetecilere röportajlar verdi ve Suudi Arabistan’a bu ayrıcalıktan dolayı teşekkür etti. Bu ne demek? Robot vatandaş olmanın yükümlülük ve hakları neler? O da örtünecek mi? Sophia’nın üreticisi Hanson Robotics artık başka Sophialar üretmeyecek mi? Üretirse, o ürettikleri Arabistanlı Sophia’nın nesi olacaklar? Miras, medeni, etik, aile vb. kuralları, kanunları açısından konular, sorunlar nasıl çözülecek? Replika Sophialar nereli olacak? Ya da onlar vatandaş falan değil de şirketlerin hatta ailelerin malı mı olacaklar? Bu insansı robotlara su, ekmek verilemeyeceğine göre bakımlarını, gelişmelerini, güncellemelerini kim, nasıl yapacak? Onlar neyi, kimleri; kimler onları yönetecek? Sorular, sorunlar, yepyeni hiç aklımıza gelmeyen bir yığın yanıtsız sorgulamalar… 

2-Yapay zeka bir chatbot olan Shibuya Mirai’ye vatandaşlık verildi: Sophia’dan yaklaşık bir hafta sonra bu kez Japonya’dan bir haber geldi. Onlar da 7 yaşında erkek çocuk görünümündeki, vücudu olmayan, yalnızca yapay zeka bir chatbot olan Shibuya Mirai’ye vatandaşlık verdiklerini ilan ettiler. Mirai, yerel hizmetler konusunda halkla sohbet edecek, sorularına yanıt verecek, insanları gözlemleyecek, fotoğraflarını çekecekmiş. 

3-Çinliler de atağa geçti: 2020’den itibaren Çin, nüfusu 1 milyar 300 bin kişiyi aşan halkının haklarını, Sosyal Skor sistemi ile belirleyeceğini açıkladı. Skorlamada kişilerin ticari ahlakları, insani ilişkileri, çevre ile iletişimi, sosyal medya hareketleri, alışverişleri, tercihleri, faaliyetleri, eğitimleri, olumlu, olumsuz tüm özellikleri, kriminal geçmişleri vb. her şey değerlendirilecek. Bu değerlendirmelerde puanı düşük olanların internet hızları yavaşlatılacak, bazı sitelere, kulüp ve ortamlara girmeleri, farklı alanlardaki hakları sınırlanacak ya da örneğin seyahat etmeleri  yasaklanacak. Hoş geldin Black Mirror! Çin bu kadar geniş bir kontrolü ise halen aktif olan ‘Skynet’ (Gerçek Zamanlı Casus) projesi sayesinde yapacak. 

4-İnsanlar işlerimizi robotlar kapacak diye korkarken: Amazon’un ve Alibaba’nın akıllara zarar büyüklük ve karmaşıklıktaki devasa depolarında, son derece karmaşık sevkiyat, lojistik hatlarında görev yapan robotların videoları, paylaşılan rakamlar, karşılaştırmalar dudak uçuklatır halde. Daha şimdiden işlerin yüzde 70’ini üstlenen, verimliliği yüzde 300 artıran, 500 kilograma kadar yük taşıyabilen ve sayıları da o anormal büyüklükteki yerlerde sadece 50-60 olan robotun çalıştığı iş ortamlarına alışmaya başladık bile. Giderek ucuzluyor, akıllanıyorlar. Üstelik yatırımcıları, yöneticileri canından bezdiren insansı kaprisleri, dertleri yok. Haberler, gelişmeler dipsiz, sonsuz… Paylaşmaya can dayanmaz. Ve tüm gelişmeler adeta ‘şimdi insanlık düşünsün!’ der gibi beynimize akıyor! Eh düşünelim o zaman! Hazır, 2018’e adım atmak üzereyken…