Ufuk Tarhan
tufuk@m-gen.biz

Blockchaın nasıl bir dönüşüm başlatacak?

Bir önceki yazımda blockchaın (blok zinciri), bıtcoın gibi konular hakkında giriş seviyesinde bilgiler paylaşmış, ne olduklarını yalın biçimde anlatmaya gayret etmiştim. Şimdi blockchaın teknolojisinin finans dışında başka hangi alanlarda devrim yaratacak dönüşümlere yol açacağına somut örneklerle değinmek istiyorum

Ufuk Tarhan / tufuk@m-gen.biz

Neden bu kadar önemli olduğunu düşünüyorum? Blockchain, aracıları ortadan kaldıran yeni ve devrimsel bir teknoloji, ancak henüz tam gelişmiş değil. Daha çok erken aşamalarda. O yüzden ne olduğu konusunda önemli kafa karışıklıkları var. Çoğunluk henüz, doğrudan bitcoin’le ve diğer dijital paralarla ve parasal işlemlerle ilintilendirerek sadece finansal alanda kullanılacak yeni bir araç olduğunu düşünüyor. Oysa başlangıçta öyle planlanmasa da nasıl her çığır açan teknoloji gelişirken, çok farklı amaç ve hedeflere doğru evirilmiş ise blockchain de benzer bir yoldan gidecek gibi görünüyor. Dünyanın tüm değişim, paylaşım, kayıt sistemlerini altüst edeceğine kesin gözüyle bakılıyor. Kullanan, anlayan insanlar arttıkça, akıllar, yaratıcı zekalar birleştikçe bambaşka ve uygulama alanları fark edildikçe de bu ihtimal güçleniyor. 

ÖNLEM ALMAK VE HAZIRLIK YAPMAK ŞART

Misal; Facebook, Twitter ve tüm diğer sosyal medya platformları… Ya da mobil telefonlar. Bizzat yaratıcıları, defalarca “Biz bile böyle olacağını, işin buralara varacağını hiç düşünmemiştik” diye açıklamalar yaptılar ya işte blockchain de buna benzer bir gidişata aday... 
O yüzden özellikle iş dünyasının, hükümetlerin, akademinin ve bireylerin çok ama çok ciddiye alması gereken, artık dijital okun siber yaydan çıktığı yeni bir devinim… Ve bence blockchain’le başlayan rüzgar daha henüz esinti bile değil. Aynen mobilizasyonun, sosyal medyanın dünyayı bambaşka bir gezegene dönüştürmesi gibi etkili olacak yıkıcı bir hortum, fırtına habercisi… Önlem almak, hazırlık yapmak lazım. 

BLOCKCHAIN NEDİR VE NELERİ DEĞİŞTİRECEK? 

Çok basitçe anlatmak gerekirse blockchain, ‘dijital kayıt defterleri, ağı, zincirleri’… Şifrelenmiş işlem takibi sağlayan, kimseye ait olmayan, şeffaf ancak son derece güvenli, birileri tarafından modifiye edilmesi imkânsız dağıtık veri tabanı. Zincirleme işlemler silsilesi ile takip edilebilen ama kırılamayan, bir merkeze bağlı olmaksızın işlem yapmayı, alıcı ile satıcı arasında direkt ve güvenli değişimin, paylaşımın yapılmasını sağlayan zincir teknolojisi. Nasıl konvansiyonel kayıt defterlerinde işlem kayıtları, işlem nitelikleri, kimlik bilgileri veya diğer bilgi parçaları gibi farklı türde paylaşılan veriler kayıt altına alınıyor ise blockchain de aynen bu kayıt sistemlerinin dijital kriptografi ve oyun teorisinin karışımı ile güvence altına alınan siber versiyonu. O zaman şuraya varıyoruz… Hâlihazırda işi kayıt tutmak, aracılık yapmak, doğrulamak, denetlemek, onaylamak vb. olan aracı her kademe ve işlev blockchain ile gereksizleşiyor. Çünkü herkes bu işleri siber alemdeki dijital zincir bloklarıyla kendisi yapabilir hale geliyor. 

KISACASI BLOCKCHAIN İLE…

1-Maliyetler anormal düşürecek çünkü tüm alışverişlerde, sözleşmelerde, kayıtlarda, ihtilaflarda mutlaka, çeşitli aşamalarda doğrulama, onay, denetleme vb. işlemleri gerekiyor. Sırf bunları yapmak için birçok insan ve data server her geçen gün hızla artan maliyetlerle görev yapıyor. 
Blockchain öncelikle bunları yok edecek. O yüzden iş dünyası rekabette oyun dışı kalmamak için en hızlı şekilde ‘blockchain’i anlamalı ve adapte olmaya bakmalı. 

2-Blockchain’le ilerleyecek, ilerlemesi gereken öncü sektör ve alanlar; finans, perakende, lojistik, hukuk (sözleşmeler, ihtilafların çözümü, mülkiyet vb.), resmi işlemler (evlenme, boşanma, nüfus, miras, vergi, mülkiyet), fiziksel ürünlerle ilgili ayrıntıların kaydedilmesi, marka-patent işlemleri, dolandırıcılık ve sahteciliği önlemeye yardımcı olmak vb. sayılamayacak kadar çok işlem ve durum… Kısacası; blockchain’e en hafif atıf ile ‘geleceğin noteri’ demek hiç de abartı olmayacak.